W sobotę w hotelu Artus w Karpaczu 12 kwietnia odbyła się konferencja pt. „Kod zachowania, czyli jak rozumieć bardzo trudne zachowania dzieci w szkole i jak im pomagać”. Organizatorami konferencji były: Zespół Szkół w Karpaczu, Stowarzyszenie „Spójrz inaczej” oraz Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna. Gościem specjalnym konferencji była dr Nancy Rappaport z Harvard Medical School, utytułowana specjalistka z zakresu psychiatrii, zajmująca się przede wszystkim terapią trudnych zachowań dzieci i młodzieży.

Konferencja zgromadziła blisko 200 osób, reprezentujących różne zawody, stykających się na co dzień z dziećmi i młodzieżą – nauczycieli, pedagogów, psychologów, doradców rodzinnych, ale i rodziców. Osoby z różnych środowisk, z różnych miejscowości, pracujące z różnymi grupami wiekowymi dzieci i młodzieży, które połączył wspólny cel – poszerzanie swojej wiedzy o dzieciach i ich zachowaniach po to, by móc im skuteczniej pomagać.

Wykłady prowadzone przez dr Rappaport dotyczyły w przeważającej części opracowanej przez nią metody „analizy ABC”, umożliwiającej przez obserwację trudnych zachowań dziecka i dociekanie ich podstawowych przyczyn wypracowanie odpowiedniej dla danego dziecka strategii radzenia sobie z sytuacjami problemowymi. Nie były to jednak tylko suche fakty czy też sztywne instrukcje postępowania. Dr Rappaport omawiała konkretne sytuacje, z jakimi zetknęła się w swojej pracy oraz wprowadzone strategie, zaś przyswajanie wiedzy przez uczestników było o tyle skuteczniejsze, że nie polegało jedynie na biernym wysłuchaniu wykładu. Prowadząca zachęciła bowiem do większego zaangażowania; pojawiły się zatem elementy pracy w grupach, dzielenia się własnymi doświadczeniami i pomysłami, a nawet scenki ilustrujące możliwe drogi rozwiązania problemu. To wszystko pozwoliło na wytworzenie się niezwykłej, niemal rodzinnej atmosfery oraz budującej świadomości, że wszyscy obecni dążą do tego samego – do pomocy dzieciom, wykazującym trudne zachowania w szkole bądź w innych środowiskach. Zapewne uczestnictwo w konferencji utwierdziło ich w przekonaniu, że jest to słuszna droga, a dzieci sprawiających trudności, nie należy przekreślać. Jak bowiem powiedziała dr Nancy Rappaport, złe zachowanie to jedynie objaw. Dziecko nie jest z gruntu złe, niekoniecznie też próbuje nami manipulować, często przez niewłaściwe zachowanie próbuje jedynie zwrócić uwagę na swoje problemy. Dr Rappaport zasugerowała również, że nauczyciel powinien być po trosze detektywem, tropiącym przyczyny zachowań dziecka, a po trosze jazzmanem – umiejącym improwizować i dopasowywać swoje strategie postępowania do możliwości i potrzeb ucznia. Nie jest to proste zadanie, ale konferencja w Karpaczu wyposażyła nauczycieli w narzędzia, które mogą to ułatwić. Zasadniczą konkluzją jest jednak to, że jedyne zachowanie, jakie możemy kontrolować, to nasze własne. Od tego, jak postąpimy w sytuacji problemowej, zależy nierzadko, jak potoczą się dalsze losy dziecka, niezbędne jest więc nieustanne doskonalenie swoich umiejętności i poszerzanie wiedzy. Optymistycznie nastraja więc tak liczny udział w konferencji osób pracujących z dziećmi i młodzieżą.

Ponieważ jednak ludzkie siły nie zawsze są wystarczające, by poradzić sobie z wielkimi problemami młodych, pozytywnym i bardzo potrzebnym akcentem na koniec spotkania było wspólne odmówienie modlitwy o siły i światło potrzebne do tej trudnej i wymagającej pracy (na prośbę prowadzącej). Miejmy zatem nadzieję, że z Bożą pomocą zdobyta wiedza teoretyczna przełoży się na praktyczne doświadczenia i realną pomoc.

Osoby zainteresowane tematyką konferencji zachęcam do zapoznania się z książką Jessici Minahan i Nancy Rappaport pt. „Kod zachowania. Jak rozszyfrować i zmienić najtrudniejsze zachowania”, Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna, Warszawa 2014.

* * *

DR NANCY RAPPAPORT to światowej sławy specjalistka z zakresu psychiatrii, zajmująca się m.in. terapią trudnych zachowań dzieci i młodzieży. Nancy Rappaport pracowała jako psycholog w kilkunastu amerykańskich szkołach, m.in. w Harlemie w Nowym Jorku, gdzie miała do czynienia z trudnymi dziećmi i młodzieżą z grupy wysokiego ryzyka. Posiada tytuł profesora nadzwyczajnego na Wydziale Psychiatrii w Harvard Medical School. Jest także praktykującym psychiatrą dziecięcym i młodzieżowym w tamtejszej filii oddziału uniwersyteckiego Cambridge Health Alliance. W roku 2013 otrzymała nagrodę Art of Healing Cambridge Health Alliance. Film dokumentalny poświęcony pracy prof. Rappaport był w 1988 r. nominowany do Oscara.