Ujawnienie treści listu prezydenta USA do prezydenta RP w mediach i na X, fałszywe informacje wygłaszane na forum ONZ, manipulowanie słowami amerykańskiego prezydenta przez PAP i TVP w likwidacji, blokowanie szefa BBN przez szefa MSZ, próba obniżenia rangi wizyty polskiego prezydenta w Białym Domu oraz naprędce zorganizowana „kontrakcja” w Miami — to nie są potknięcia, lecz wzorzec. Do tego dochodzi sprawa Wyryk: ukrywanie faktu uderzenia obiektu w dom i porzucone szczątki, które znajdują mieszkańcy. Jeśli to ma być miara skuteczności, to mówimy o sukcesach jedynie w tabelce propagandy.

Polityka zagraniczna na skróty

Najbardziej pouczający jest wątek amerykański. W USA pada wypowiedź o możliwym „wsparciu w powietrzu” po zakończeniu wojny oraz w scenariuszu obecności wojsk europejskich na Ukrainie. W polskim obiegu zamienia się to w „pomożemy Polsce po wojnie” i służy tezie, że Warszawa nie może liczyć na sojusznika. Najpierw agencja i telewizja, potem rzecznicy i ministrowie — i narracja idzie w świat. A przecież tu stawką jest wiarygodność filaru naszego bezpieczeństwa. W tej sprawie margines błędu wynosi zero.

Państwo bez procedur

Drugi obrazek: Wyryki. Najpierw przemilczenie, potem chaos i improwizacja. Jeśli mieszkańcy znajdują elementy niezabezpieczonego obiektu po uderzeniu w dom, to znaczy, że państwo zaspało w podstawach. Zamiast wziąć odpowiedzialność, minister sprawiedliwości dokłada porównań do Smoleńska i Wietnamu, obrażając własnych prokuratorów. „Praworządność” powtarzana na konferencjach nie zastąpi ciszy operacyjnej i rzetelnych procedur na miejscu zdarzenia.

Trzeci kadr: standardy wobec dziennikarzy. Policyjne wizyty u rodziny reportera relacjonującego zgromadzenie publiczne tworzą efekt mrożący. Państwo ma prawo reagować na wykroczenia, ale w demokracji nie wolno nadużywać instrumentów tak, by zniechęcać do zadawania pytań. Dziennikarz nie jest ponad prawem, lecz bywa ostatnim gwarantem, że zobaczymy więcej niż wyreżyserowany kadr.

Czwarty epizod: komunikacyjna niechlujność wokół „samochodu premiera”. Jedno zdanie rzucone w emocjach potrafi wzniecić podejrzenia o rozjazd między słowami a oświadczeniami majątkowymi. W świecie, gdzie szczegóły są amunicją, elementarna dyscyplina komunikacji powinna być normą, nie wyjątkiem.

Piąty wątek: rosyjska ambasada i „wola polityczna”. Gdy chodzi o zmianę lokalizacji placówki z sąsiedztwa kluczowych instytucji, rząd mówi: „uchwała to za mało”. Gdy ta sama większość sejmowa uchwałami podważała znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego — wola polityczna nagle wystarczała. Wybiórczość w przywoływaniu zasad odbiera zasadom powagę i buduje wrażenie, że odwaga jest zarezerwowana głównie do starć z krajowymi instytucjami, nie z Moskwą.

Można to tłumaczyć „wpadkami”. Problem w tym, że układają się w schemat: dyplomacja jako twitterowa szermierka, bezpieczeństwo jako zarządzanie nagłówkami, informacja publiczna jako gaszenie pożarów wywołanych we własnym kuchennym piecu. A państwo frontowe NATO potrzebuje odwrotności: prymatu faktów nad narracją, konsekwencji prawnej, partnerstwa ze służbami i prokuraturą, szacunku dla procedur. Naprawa zaczyna się od prostych ruchów: szybkie, uczciwe sprostowania; mniej polityki w mediach społecznościowych, więcej pracy w kanałach dyplomatycznych; mierzenie siły na zamiary przy decyzjach o znaczeniu strategicznym. Wtedy możemy wrócić do rozmowy o „sukcesach” — już bez cudzysłowu.

Tekst prezentuje opinię autora. Poniżej oświadczenie Polskiej Agencji Prasowej.

Oświadczenie Redakcji PAP

Polska Agencja Prasowa stanowczo sprzeciwia się bezzasadnym atakom na dziennikarzy PAP, którym zarzuca się dezinformację i intencjonalne przeinaczanie wypowiedzi prezydenta USA Donalda Trumpa. Każdego dnia nasza Agencja w szybkim tempie i z zachowaniem najwyższych standardów publikuje około 400 depesz na temat najważniejszych wydarzeń. Zaufanie i wiarygodność to fundamentalne wartości w naszej pracy. Dlatego, zgodnie z agencyjną polityką transparentności, sprostowaliśmy nasz błąd w depeszy, nie próbując go ukryć. Przeprosiliśmy też naszych Odbiorców. Kategorycznie sprzeciwiamy się natomiast personalnym atakom na naszych dziennikarzy, do których mamy pełne zaufanie. Bezzasadnie próbuje się im zarzucić celową manipulację w serwisie PAP, docierającym do najważniejszych mediów w kraju i za granicą. Nasze oburzenie budzi, że ataki te są też kierowane ze strony osób, które dobrze znają zarówno naszych dziennikarzy, jak i rzeczywistość agencyjnej pracy. Wiemy, że nasi odbiorcy mają prawo oczekiwać od PAP informacji szybkich i pewnych, bo zweryfikowanych. Każdego dnia, dzięki pracy 300 naszych znakomitych dziennikarzy oraz redaktorów, realizujemy to zadanie. Ludziom zdarzają się pomyłki – i za nie przepraszamy. Agencja, która całą swoją pracą przeciwstawia się dezinformacji, ma procedury, by je korygować.

Wojciech Tumidalski, redaktor naczelny Polskiej Agencji Prasowej,

Zuzanna Dąbrowska, zastępczyni redaktora naczelnego,

Justyna Wojteczek, zastępczyni redaktora naczelnego,

Jan Rakoczy, zastępca redaktora naczelnego,

Kolegium Redakcyjne PAP