Reklama

Sztuka

Summa Artis Wyspiańskiego

15 stycznia br. minęła 150. rocznica urodzin Stanisława Wyspiańskiego. W 110. rocznicę śmierci wielkiego artysty – 28 października 2017 r. w Gmachu Głównym Muzeum Narodowego w Krakowie została otwarta imponująca liczbą zgromadzonych na niej dzieł sztuki jubileuszowa wystawa

Krakowska wystawa pokazuje wielorakie dokonania artystyczne Stanisława Wyspiańskiego – niezwykle wszechstronnego twórcy. Nie tylko malarza, rysownika i witrażysty oraz – o czym się może na ogół częściej pamięta – dramaturga i poety, ale też scenografa, typografa, ilustratora książek, architekta marzącego o przebudowie Wawelu na wzór Akropolis czy nawet projektanta mebli, jako wyposażenia zarówno wnętrz publicznych, jak i prywatnego mieszkania.

Ta monumentalna ekspozycja, tłumnie odwiedzana już od ponad roku, pozwala przyjrzeć się z bliska prawie pół tysiącu (dokładnie 470) różnorakim dziełom plastycznym Wyspiańskiego, należącym w komplecie do szczególnie bogatych w tym zakresie zbiorów krakowskiego muzeum. I to zarówno pracom jedynie przezeń zaprojektowanym, lecz niestety niezrealizowanym – przynajmniej za jego życia, jak np. witraże do katedry wawelskiej – jak i dziełom w pełni ukończonym. Wśród tych dzieł natomiast są najbardziej chyba znane z licznych reprodukcji pastele rodzinne: portrety żony i dzieci, a także znakomite autoportrety i słynne modernistyczne pejzaże krakowskie z widokami na Planty i kopiec Kościuszki. Poza tym na wystawie można zobaczyć mniej znane jego obrazy olejne, subtelne akwarele, rozmaite szkice, roślinne i geometryczne motywy dekoracyjne, rysunki i ryciny... I wreszcie rzeźby, teatralne kostiumy oraz oryginalne wytwory rzemiosła artystycznego, wykonane według projektów artysty.

Szczególnie interesujące w tym zestawie są kartony z projektami wielkich witraży, m.in. do kościoła Ojców Franciszkanów w Krakowie, oraz tzw. przepróchy, czyli kartonowe patrony służące do przenoszenia plastycznych wzorów polichromii na kościelne ściany lub sufity. Na przepróchach, ułożonych tu płasko za szkłem w szeregu długich drewnianych skrzyń, można wypatrzyć celowe nakłucia i otwory. To przez nie stojący na rusztowaniach pomocnicy witrażysty sypali węglowy proszek i sproszkowane farby, aby w ten sposób zaznaczać na tynku kontury i barwy kolejnych fragmentów kompozycji zaprojektowanych przez artystę.

Reklama

W ciągu ostatnich dwu i pół miesięcy, dokładnie – do połowy stycznia br., pierwotna wystawa zatytułowana po prostu: „Wyspiański” została poszerzona o bardzo obszerny dział: „Wyspiański. Nieznany”. Prezentowane są w nim nie tylko zakupione w 2018 r. przez Muzeum Narodowe w Krakowie dwa wspaniałe obrazy („Portret dr. Jana Raczyńskiego” z 1904 r. i pastelowy „Autoportret artysty” z 1897 r.), lecz również m.in. pamiątki po Wyspiańskim. A pośród nich przede wszystkim jego księgozbiór liczący blisko 600 pozycji. Pełen autografów i dedykacji różnych autorów książek podarowanych mu przez nich samych oraz ołówkowych szkiców powstałych przy ich lekturze.

Jeśli ktoś dotychczas nie widział całej tej podwójnej, niedawno poszerzonej i, co najważniejsze, arcyciekawej wystawy, przypominającej również w osobnym dziale słynne spektakle teatralne dramatów Wyspiańskiego, niech się zbytnio nie martwi, bo ma jeszcze spore szanse ją obejrzeć. Będzie bowiem czynna przez blisko trzy miesiące – aż do 5 maja br.

Wobec wyjątkowych rozmiarów tej nieszablonowo pomyślanej ekspozycji oraz bogactwa zawartych w niej treści recenzentowi piszącemu do tygodnika niepoświęconego przecież wyłącznie sztuce pozostaje przede wszystkim zachęcić przyszłych jej odbiorców do cierpliwego i uważnego odczytania widniejących tam również informacji historycznych. Mają one bowiem duży potencjał dydaktyczny i są bardzo ciekawe.

Reklama

Celnym pomysłem kuratorek wystawy: Danuty Godyń i Magdaleny Laskowskiej było umieszczenie na ścianach korytarzy i sal wystawowych fragmentów rozmaitych tekstów Wyspiańskiego. Są wśród nich odpowiednio dobrane do poszczególnych części ekspozycji cytaty z jego utworów dramatycznych, jak również z wierszowanych niejednokrotnie listów pisanych do przyjaciół. Teksty te wchodzą dzięki temu w swoisty dialog z obrazami i innymi przedstawieniami wielowymiarowej, a nie tylko czysto plastycznej wystawy i nadają jej aktywnie kształceniowy charakter. Wprowadzają zwiedzających w problematykę związaną z poszczególnymi eksponatami, dopełniają je informacyjnie i w pewnej mierze komentują.

Osobisty kontakt z zadziwiającą i zachwycającą sztuką Stanisława Wyspiańskiego, który umożliwia niezwykła wystawa w krakowskim muzeum, przypomina i potwierdza zwiedzającym główne tezy wiedzy o jego twórczości. Przede wszystkim – wyrażający się zwłaszcza w witrażach – jej żarliwie religijny i głęboko zakorzeniony w historii narodowy charakter. Wyraźnie też ilustruje znamienne dla tego artystycznego wizjonera zaskakujące łączenie motywów chrześcijańskich z mitologią greckiego antyku, co jednak dla dzisiejszego odbiorcy jest niezbyt zrozumiałe. Biograficzne tło tej wystawy przypomina również trudne doświadczenia życiowe wielkiego artysty i tragizm jego przedwczesnej śmierci.

Jest tu też miejsce na pewne prywatne odkrycia. Dla piszącego te słowa jednym z nich było spojrzenie na wiele oprawionych w ramy i wiszących na wielkiej muzealnej ścianie fragmentów malarskich dekoracji Wyspiańskiego jak na odrębne, niekiedy prawie abstrakcyjne i niby-współczesne obrazy. Innym znów – zadziwiające precyzją każdego detalu rysunki łodyg i kwiatów polnych, przetwarzane później przez Wyspiańskiego w zdobnicze kompozycje malarskie. Warto się przyjrzeć uważnie, jak wnikliwe studium natury przeistaczało się w jego sztuce w podniebne wizje na polichromiach i witrażach.

2019-02-06 11:47

Oceń: 0 0

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Z pasją tworzenia

2020-07-28 10:38

Niedziela sosnowiecka 31/2020, str. VIII

[ TEMATY ]

sztuka

malarstwo

Czeladź

TZ

Krzysztof Zięcik w czeladzkiej pracowni artystycznej akwamaryn

Pointylizm to neoimpresjonistyczna technika kształtowania formy obrazu, polegająca na budowaniu kompozycji obrazu poprzez zapełnianie gęsto rozmieszczonymi, różnobarwnymi punktami i kreskami kładzionymi na płótno czubkiem pędzla. Od kilku lat w Czeladzi działa Grupa Artystyczna Point tworząca w tej technice wyjątkowe dzieła.

Czeladzka Grupa Artystyczna Point została założona w 2017 r. Jej inicjatorami byli Ryszard Kula i Krzysztof Zięcik, zrzeszając ludzi z pasją i chęcią tworzenia nie tylko z miasta Czeladzi, ale spoza niej.

CZYTAJ DALEJ

78. rocznica śmierci Edyty Stein [zapowiedź]

2020-08-08 18:52

Marzena Cyfert

Kaplica św. Teresy Benedykty od Krzyża

9 sierpnia br. obchodzić będziemy 78. rocznicę śmierci Edyty Stein – św. Teresy Benedykty od Krzyża. Z tej okazji Towarzystwo im. Edyty Stein zaprasza do wzięcia udziału w uroczystościach jej poświęconych.

godz. 17.00 - Uroczysta Msza Święta w kościele pw. Michała Archanioła przy ul. Prusa 78, której będzie przewodniczył i wygłosi homilię ks. Jerzy Witek, prezes Towarzystwa Edyty Stein. Po Mszy św. będzie miało miejsce spotkanie z poezją poświęconą Edycie Stein autorstwa ks. Henryka Romanika, wiersze czytać będzie Ewa Kazula.

godz. 19.00 - Poczęstunek w ogrodzie Domu Edyty Stein – obowiązują zapisy, ilość miejsc ograniczona: biuro@edytastein.org.pl lub tel.: (+48) 730 939 303

CZYTAJ DALEJ

Pamięć o powstańcach wciąż żywa

2020-08-09 16:52

Joanna Ferens

Złożenie kwiatów pod pomnikiem żołnierzy AK

Obchody 76. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego odbyły się 1 sierpnia w Biłgoraju.

Rozpoczęły się one od mszy św. w intencji Ojczyzny, podczas której wszystkich zebranych powitał wikariusz ks. Krzysztof Zgnilec: – W sercu każdego Polaka dzisiejsza data ma szczególne miejsce, ponieważ pamiętamy, albo z własnego życia, albo z wiedzy historycznej, o tym wielkim, heroicznym dziele jakim było Powstanie Warszawskie. W czasie tej Mszy św. chcemy uczcić pamięć wszystkich bohaterów, którzy oddali swoje życie za Ojczyznę, a w sposób szczególny chcemy pamiętać o tych, którzy przelewali swoją krew właśnie 1 sierpnia 1944 roku – zaznaczał.

Eucharystii przewodniczył proboszcz parafii pw. WNMP w Gdeszynie, ks. Mariusz Rybiński: – Chcę się modlić z Wami w intencji naszej Ojczyzny, o pokój, jej rozwój i świetlaną przyszłość, wspominając tych, którzy są naszymi korzeniami. Pamiętamy o bohaterach, tych którzy walczyli o wolną Polskę i polegli z bronią w ręku, a dziś spoglądają na nas z nieba i dają duchową siłę wypraszając łaski przed Bożym Tronem – mówił.

Historię sprzed 76 lat w okolicznościowym wystąpieniu przybliżył prezes ŚZŻAK rejon Biłgoraj, Tomasz Książek: – Dziś przypada 76. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego. Był to zryw wojenny przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowany przez Armię Krajową w ramach akcji ‘Burza’. Działania militarne połączone były z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego. Akcja ‘Burza’, była największa operacja militarną Armii Krajowej. Pomimo ograniczeń związanych z pandemią Covid-19, biłgorajanie nie zapomnieli o zrywie przodków z 1 sierpnia 1944 roku, określanym jako Powstanie Warszawskie. Na etosie tych żołnierzy, na etosie Polskiego Państwa Podziemnego, wyrastają korzenie obecnej wolnej demokratycznej Polski. Dziś wszyscy tu obecni jesteśmy organizatorami Narodowego Dnia Pamięci Powstania Warszawskiego i Akcji ‘Burza’. Z potrzeby serca obecni jesteśmy w kościele i przy pomniku żołnierzy AK Obwodu Biłgoraj, by podziękować Powstańcom Warszawy i ludności cywilnej za bohaterską walkę z niemieckim okupantem, za ofiarę życia złożoną na ołtarzu Ojczyzny – podkreślał.

O pamięci i szacunku dla bohaterów mówił w rozmowie starosta biłgorajski Andrzej Szarlip: – Pamięcią płacimy za wolną Polskę. Obecnością na uroczystościach, zapaleniem znicza na grobie żołnierskim, ciężką pracą na rzecz Ojczyzny, sumiennością i prawością w życiu codziennym, spłacamy dług, jaki wobec naszych przodków mamy zaciągnięty. Dzięki ich niezłomności, odwadze, wierze i nadziei na wolność żyjemy w państwie, o którym stanowimy samy. Mamy historię z której jesteśmy dumni do niej się odwołujmy i z optymizmem patrzmy w przyszłość – tłumaczył starosta.

– Jestem tutaj z nakazu serca i wdzięczności dla żołnierzy walczących w Powstaniu Warszawskim i lokalnych powstaniach w ramach akcji ‘Burza’. Jako Polacy musimy pamiętać, musimy się gromadzić i chylić czoło przed tymi, którzy poświęcili rodziny, zdrowie i życie, by w nierównej walce upominać się o honor, sprawiedliwość i wolność. Cześć Bohaterom, niech pamięć o nich trwa wiecznie – powiedziała Krystyna Wasyluk.

– Słuchałem przez całe dzieciństwo opowieści dwóch moich dziadków, którzy przypominali mi historię i polskie drogi do wolności. Teraz przekazywanie tej historii spoczywa na mnie i na moim pokoleniu. Dziś żyjemy w wolnym kraju. Powstańcy każdego dnia walczyli i ginęli, bo marzyli o wolnej Polsce. Mamy za co być im wdzięczni – dodał Łukasz Rosołowski.

Uczestniczę w dzisiejszych uroczystościach z patriotycznego obowiązku oraz powinności wobec młodego pokolenia. Mundur żołnierza Wojska Polskiego, z racji emerytury zamieniłem na mundur harcerski. Młode pokolenie oczekuje przykładów, które ich pociągną. Nie można tylko nakazać, ale trzeba pokazać, że udział w uroczystościach patriotycznych to rzecz priorytetowa. Ja swym przykładem chcę zachęcać młodzież do pielęgnowania cnót i powinności jakie zostawili nam żołnierze Polskiego Państwa Podziemnego – przyznał harcmistrz Mirosław Woźniak.

Po mszy św. w godzinie ‘W’ zawyły syreny oraz złożono kwiaty przy pomniku żołnierzy Obwodu Biłgorajskiego Armii Krajowej znajdującym się w Parku Solidarności.

CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Redaktor Naczelna Tygodnika Katolickiego „Niedziela” wyznaczyła w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję