Alicja Przepiórkiewicz: Caritas Polska została powołana do życia w 1990 r. przez Konferencję Episkopatu Polski. W jakim miejscu znajduje się organizacja po 3 dekadach aktywnej działalności w naszym kraju?

Ks. Marcin Iżycki: Rok 2020 jest dla nas rzeczywiście symboliczny. W październiku przypada 30. rocznica utworzenia Caritas Polska – organizacji, która nawiązuje do tradycji przedwojennej Caritas, zlikwidowanej przez komunistyczne władze dokładnie 70 lat temu. Jest to też rok, w którym obchodzimy 100. rocznicę urodzin naszego umiłowanego papieża Jana Pawła II. Jest zatem co świętować, tym bardziej że poprzedni rok był dla nas rekordowy, jeżeli chodzi o skalę pomocy, której udzieliliśmy.

Czyli Polacy nie zapominają o pomocy bliźnim?

Polacy mają wielkie serca. Ofiarność i pomoc bliźniemu są wpisane w naszą kulturę. Cieszy szczególnie fakt, że wraz z poprawą sytuacji materialnej naszego społeczeństwa otrzymujemy coraz większe wsparcie. Odbieramy to jako wyraz ogromnego zaufania. Dzięki darczyńcom, ale także dzięki zmianom w funkcjonowaniu Caritas tylko w ostatnich 2 latach mogliśmy przeznaczyć na działalność statutową Caritas Polska ok. 100 mln zł rocznie. To ponad 5 razy więcej niż jeszcze w 2015 r. Przełożyło się to na pomoc setkom tysięcy potrzebujących.

Jak Caritas Polska dzieli środki pozyskane od darczyńców?

Gdy przejmowałem stery w Caritas Polska, postawiłem sobie za cel, aby jak najmocniej wesprzeć naszych partnerów diecezjalnych. Zadaniem Caritas Polska jest bowiem koordynowanie akcji o charakterze ogólnopolskim oraz poza Polską, ale to 44 Caritas diecezjalne biorą na swoje barki pomoc potrzebującym w niemal 1000 rozsianych po kraju wyspecjalizowanych placówek – domach stałego i dziennego pobytu, domach samotnej matki, świetlicach, hospicjach, schroniskach i wielu innych. Jednocześnie koordynują one prace blisko 100 tys. wolontariuszy. Caritas Polska i Caritas diecezjalne są od siebie niezależne, ale ostatnie lata pokazują, że działając wspólnie, możemy dużo więcej. Właśnie dlatego znaczną część środków przekazujemy do nich.

Jaka jest skala tej pomocy?

W 2018 r. przekazaliśmy wsparcie do diecezji o wartości prawie 31 mln zł, a w 2019 r. – jak wynika ze wstępnych szacunków – wygospodarowaliśmy na ten cel jeszcze więcej. To 6 razy większe środki niż w 2016 r. Ale to niejedyna pomoc, którą oferujemy swoim partnerom w diecezjach. Wspieramy ich we wszelkich działaniach, które wykraczają poza granice czy możliwości jednej diecezji, oraz reprezentujemy całą Rodzinę Caritas w relacjach z władzami – np. z Senatem w kwestiach związanych ze wsparciem Polonii. Razem tworzymy największą organizację charytatywną w Polsce, ale jednocześnie szanujemy nawzajem swoją niezależność. Działamy w duchu dialogu i współpracy.

Na co są przeznaczane pozostałe środki statutowe Caritas Polska?

Niemal wszystko kierujemy na działania charytatywne i humanitarne w Polsce i na świecie. W ciągu ostatnich 2 lat uruchomiliśmy wiele nowych programów i rozwinęliśmy wcześniejsze projekty. Naszym najbardziej znanym przedsięwzięciem jest Wigilijne Dzieło Pomocy Dzieciom, którego symbolem jest wigilijna świeca Caritas. To projekt o wielkim potencjale i właśnie tutaj najlepiej widać, jak ważna jest współpraca Caritas Polska i Caritas diecezjalnych. Tę cykliczną akcję włączamy w kampanię „Polska pomaga”, realizowaną wspólnie z Telewizją Polską. Ale to tylko jedno z szerokiej palety naszych działań. Od 2017 r. realizujemy program Spiżarnia Caritas, polegający na dystrybucji produktów spożywczych z krótkim terminem przydatności. W 2018 r. zainicjowaliśmy projekt „Na codzienne zakupy”, finansowany i realizowany wspólnie z Jeronimo Martins – właścicielem sieci Biedronka. Dzięki niemu ponad 6,5 tys. osób otrzymuje od nas kartę z limitem 150 zł na comiesięczne zakupy. W 2019 r. natomiast uruchomiliśmy serwis zbiórek internetowych uratujecie.pl . Za jego pomocą zebraliśmy już prawie 5,5 mln zł dla ponad 130 osób potrzebujących pilnej pomocy. Do tego dochodzą kampania edukacyjna na temat ekologii integralnej, nawiązująca do encykliki papieskiej Laudato si’, oraz wiele innych przedsięwzięć, takich jak programy dla dzieci „Skrzydła” i „Dwa talenty”.

Jak wygląda pomoc Caritas Polska na świecie?

Robimy, co w naszej mocy, aby być tam, gdzie nasza pomoc jest najbardziej potrzebna, kierując się zasadą poszanowania osoby ludzkiej bez względu na wyznanie, narodowość, rasę i przekonania. Jesteśmy obecni na niemal wszystkich kontynentach. W Europie realizujemy wiele projektów, m.in. na wyspach greckich, a także w doświadczonej wojną Ukrainie. W Afryce wspomagamy m.in. uchodźców z Erytrei i Sudanu Południowego. W Ameryce prowadzimy projekty w pogrążonej w chaosie Wenezueli czy nękanym żywiołami Haiti, gdzie chcemy jeszcze wzmocnić nasze działania. Dużo uwagi poświęcamy Azji, szczególnie Bliskiemu Wschodowi, gdyż tam sytuacja jest szczególnie napięta. Właśnie jesteśmy w trakcie zbiórki środków na pomoc ofiarom największego kryzysu humanitarnego we współczesnym świecie, w Jemenie. Z niepokojem obserwujemy też sytuację w Syrii, w której już od 2016 r. realizujemy program Rodzina Rodzinie. W ciągu 3 lat prowadzenia tej akcji zebraliśmy już ponad 54 mln zł; zaangażowaliśmy ponad 20 tys. darczyńców, dzięki czemu udzieliliśmy wparcia 9 tys. rodzin w tym brutalnie dotkniętym wojną kraju.

Co jest tajemnicą sukcesu Caritas Polska?

Po pierwsze – jest to zasługa pracowników Caritas Polska, którzy każdego dnia z oddaniem realizują misję niesienia pomocy. To ludzie z ogromną wiedzą i zaangażowaniem. W ciągu zaledwie 3 lat nasz zespół powiększył się ponaddwukrotnie – z 40 do prawie 100 pracowników. To efekt dynamicznego rozwoju Caritas Polska i rekordowej ilości pozyskanych środków, a co za tym idzie – realizowanych projektów. Cieszę się, że stale dołączają do nas nowi ludzie; znajdują tu miejsce, w którym ich praca naprawdę ma znaczenie, bo mogą realnie sprawiać, że świat staje się lepszy. Po drugie – efekty przynosi stopniowe, ale konsekwentne porządkowanie organizacji. Bardzo chcemy, żeby Caritas Polska w coraz bardziej profesjonalny i wystandaryzowany sposób zarządzała przekazywanymi jej środkami. A po trzecie – czynnikiem umożliwiającym nam stały rozwój jest nasza misja, którą można określić jednym słowem.

Jakie to słowo?

Miłość. Caritas znaczy miłość. Chodzi o ten najgłębszy wymiar miłości, przejawiający się w dawaniu siebie innym. Doskonale treść naszej działalności oddał papież Benedykt XVI w encyklice Deus caritas est (pol. „Bóg jest miłością”), pisząc: „Miłość jest zatem służbą, którą Kościół pełni, aby nieustannie wychodzić naprzeciw cierpieniu i potrzebom, również materialnym, ludzi”. Jako Caritas Polska każdym naszym działaniem pragniemy dać temu świadectwo.

Ks. Marcin Iżycki
Dyrektor Caritas Polska, były dziekan Służby Celnej w Ministerstwie Finansów oraz kapelan Izb Celnych w Warszawie, Łodzi i Białej Podlaskiej. Organizował Dzieło Pomocy „Ad Gentes” i był pierwszym jego dyrektorem. Były wykładowca misjologii w Wyższym Seminarium Duchownym Diecezji Warszawsko-Praskiej oraz konsultor Komisji Misyjnej Konferencji Episkopatu Polski. Posiada stopień młodszego inspektora celnego.