Słowacja

Honorowy obywatel

Jednomyślną decyzją rajców miasta Ružomberok kard. Stanisław Dziwisz został jego honorowym obywatelem.

„Tą symboliczną decyzją w roku 100-lecia urodzin św. Jana Pawła II i w 20. rocznicę powstania Katolickiego Uniwersytetu w Ružomberoku miasto pragnęło docenić służbę całego jego życia Wielkiemu Papieżowi Słowianinowi, dzięki któremu w Ružomberoku powstał Uniwersytet Katolicki” – napisał Igor Čombor, burmistrz.

Uniwersytet Katolicki w Ružomberoku z okazji 20. rocznicy jego powstania przyznał kard. Stanisławowi Dziwiszowi złoty medal. – Zdajemy sobie sprawę, że bez upadku komunizmu, do czego przyczynił się pontyfikat św. Jana Pawła II, nie byłoby wolności religijnej ani katolickiego uniwersytetu na Słowacji. W ten sposób chcieliśmy wyrazić Bogu wdzięczność za księdza kardynała jako najbliższego współpracownika papieża Polaka, który towarzyszył mu z miłością i ofiarą w czynnej służbie przez dziesięciolecia. Odczuwamy tę potrzebę szczególnie w obecnych czasach głębokiego kryzysu wiary – podkreślił doc. Jaroslav Demko, rektor Uniwersytetu Katolickiego w Ružomberoku.

Uniwersytet powstał w 2000 r. na mocy uchwały parlamentu Słowacji. To pierwszy uniwersytet katolicki w tym kraju. Warto przypomnieć, że w latach 2008-14 jego rektorem był zmarły w 2016 r. ks. Tadeusz Zasępa, kapłan archidiecezji częstochowskiej.

Ružomberok w XIII wieku został założony przez Słowian, a na początku XIV wieku osiedlili się tu koloniści niemieccy (od nich pochodzi nazwa miasta – niemiecki Rosenberg stał się słowackim Ružomberokiem). Prawa miejskie miejscowość otrzymała w 1318 r. W XIV wieku miasto otrzymywało kolejne przywileje, jego rozwój wynikał głównie z położenia na skrzyżowaniu szlaków handlowych, którymi biegną dzisiejsze drogi. W 1433 r. miasto zostało spalone przez husytów. W 1729 r. powstało tu gimnazjum pijarskie. W XIX wieku Ružomberok stał się jednym z głównych ośrodków słowackiego odrodzenia narodowego.

ks. mf/ Pavol Mačala

Hrabstwo Kent

Polscy medycy bohaterami

Udział polskich żołnierzy i lekarzy w pomocy kierowcom ciężarówek czekających w Anglii na przeprawę do Francji został powszechnie zauważony w całej Europie. Media m.in. Hiszpanii i Portugalii nie mogły się ich nachwalić. Najwięcej uwagi akcji Polaków poświęcono w mediach na Wyspach, gdzie zator kilku tysięcy ciężarówek, spowodowany ograniczeniami na granicach związanymi z nową mutacją koronawirusa, wywołał chaos i wielogodzinne korki. Francja zezwalała na wjazd tylko kierowcom, którzy uzyskali negatywny wynik testu na obecność koronawirusa, potrzebne więc było wykonanie w krótkim czasie kilkunastu tysięcy takich testów. Pomogły armia brytyjska oraz grupy francuskich strażaków, polskich medyków i żołnierzy. „Polska wysyła żołnierzy, by pomóc kierowcom, którzy utknęli – zarówno jej własnym obywatelom, jak i obywatelom krajów, których rządy ich opuściły” – napisał Santiago Abascal, lider hiszpańskiej partii Vox, dziękując Polakom za solidarność.

Za pomoc Polaków podziękowała również wiceszefowa brytyjskiej dyplomacji Wendy Morton. Serce rośnie.

w.d.

Papież do Polaków

Trzy słowa

W pozdrowieniach po modlitwie Anioł Pański papież Franciszek zwrócił się szczególnie do rodzin, które w ostatnich miesiącach straciły kogoś z bliskich lub zostały w inny sposób dotknięte skutkami pandemii COVID-19. Wymienił lekarzy, pielęgniarki, pielęgniarzy i cały personel medyczny zaangażowany w walce z rozprzestrzenianiem się koronawirusa. Miało to czasami znaczące reperkusje dla życia rodzinnego. Papież przywołał też trzy słowa szczególnie ważne w życiu rodzinnym. – Nie zapominajcie słów, które bardzo pomogą żyć jednością w rodzinie: „proszę” – nie być natrętnym, szanować innych; „dziękuję” – dziękować sobie wzajemnie w rodzinie; i „przepraszam” gdy zrobimy coś złego. I to „przepraszam”, kiedy się kłócimy, powiedzcie proszę przed końcem dnia: zaprowadźcie pokój przed końcem dnia – apelował.

j.k.

Polska

Obywatelski projekt w Sejmie

Do parlamentu trafił obywatelski projekt ustawy w sprawie wypowiedzenia tzw. konwencji stambulskiej, pod którym złożono 150 tys. podpisów.

Podpisy pod projektem były zbierane w bardzo trudnym czasie. Start rozpoczął się w październiku, gdy weszły pierwsze obostrzenia w związku z drugą falą pandemii COVID-19. – Zebranie tak dużej liczby podpisów w tym bardzo trudnym okresie uważamy za duży sukces – podkreśliła Karolina Pawłowska, zastępca pełnomocnika inicjatywy „Tak dla rodziny, nie dla gender”. Sejm ma pół roku, by zająć się sprawą inicjatywy obywatelskiej, ale inicjatorzy projektu liczą na to, że posłowie rozpoczną tę pracę szybciej. Będą oni mieli obowiązek zdecydowania, czy konwencja stambulska nadal będzie obowiązywała w polskim systemie prawnym. – Przynosimy projekt tuż po świętach Bożego Narodzenia i liczymy, że przed Wielkanocą niebezpieczna i szkodliwa konwencja zostanie przez Polskę wypowiedziana – powiedział były marszałek Sejmu Marek Jurek, pełnomocnik inicjatywy.

Projekt ustawy zakłada wyrażenie zgody na wypowiedzenie konwencji stambulskiej i zobowiązanie rządu do opracowania międzynarodowej konwencji praw rodziny. – W zamian proponujemy Konwencję Praw Rodziny, która w sposób wolny od ideologii będzie bronić polskich rodzin przed niebezpiecznymi tendencjami, a jednocześnie wprowadzać skuteczne rozwiązania antyprzemocowe – zaznaczyła Karolina Pawłowska.

a.s.

Rok Rodziny

Stolica Apostolska

Papież ogłosił 2021 r. Rokiem Rodziny, nawiązując do opublikowanej w 2016 r. adhortacji apostolskiej Amoris laetitia. Franciszek nawiązał do obchodzonych w końcu 2020 r. uroczystości Świętej Rodziny. Wskazał, że jest Ona wzorcem oraz źródłem inspiracji dla wszystkich rodzin świata. – Na wzór Świętej Rodziny jesteśmy powołani do ponownego odkrycia wychowawczej wartości rodziny: musi być ona oparta na miłości, która nieustannie odnawia relacje i otwiera perspektywy nadziei – powiedział. Ojciec Święty przypomniał, że 19 marca br. minie 5 lat od ogłoszenia adhortacji apostolskiej Amoris laetitia. – Aby kontynuować proces synodalny, który doprowadził do jej publikacji, postanowiłem ogłosić specjalny rok poświęcony Rodzinie – Amoris laetitia, który zostanie zainaugurowany podczas uroczystości św. Józefa, a zakończy się obchodami X Światowego Spotkania Rodzin w Rzymie w czerwcu 2022 r. – poinformował Franciszek. Zapowiedział, że obchody Roku Rodziny będą koordynowane przez Dykasterię ds. Świeckich, Rodziny i Życia.

j.k.

Watykan

Szczepionki zaakceptowane

Kongregacja Nauki Wiary wydała notę, podpisaną przez jej prefekta kard. Luisa Ladarię Ferrera i zatwierdzoną przez papieża Franciszka, która w czasie pandemii pozwala na korzystanie ze szczepionek wyprodukowanych przy użyciu linii komórkowych pozyskanych w wyniku aborcji w latach 60. ubiegłego wieku. Kongregacja wzywa agencje farmaceutyczne do „produkowania, zatwierdzenia, dystrybucji i zaoferowania etycznie akceptowanych szczepionek, które nie rodzą problemów sumienia”. Przewodniczący Papieskiej Akademii Życia abp Vincenzo Paglia z zadowoleniem przyjął informację o rozpoczęciu we Włoszech oraz w innych państwach Unii Europejskiej szczepień przeciwko COVID-19. – To światełko w mrocznym tunelu – powiedział. Zauważył też, że jest to moment wielkiej odpowiedzialności, gdyż – jak podkreśla papież Franciszek – szczepionka musi być dostępna dla wszystkich i we wszystkich krajach.

j.k.

UKRAINA

W styczniu czy grudniu?

Trwa dyskusja dotycząca daty świętowania Bożego Narodzenia. Dotyczy ona zwłaszcza chrześcijan Kościołów tradycji wschodniej, którzy święta obchodzą według kalendarza juliańskiego, czyli 7 stycznia. W Kościele greckokatolickim i prawosławnym wysuwa się coraz częściej argumenty faworyzujące datę 25 grudnia. Jako pierwsza na Ukrainie obchodziła w tym roku Boże Narodzenie 25 grudnia greckokatolicka parafia w Czerniowcach. – Inicjatywa świętowania Bożego Narodzenia w grudniu powinna wypłynąć od wiernych – stwierdził abp Światosław Szewczuk, głowa Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego. Przychylny dacie grudniowej jest także zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego abp Epifaniusz.

j.k.

Postępy postępu

Eutanazja legalna

Hiszpania stanie się w najbliższych dniach pierwszym dużym krajem Unii Europejskiej, który zalegalizuje eutanazję. Zatwierdzenie przez Senat, wyższą z izb parlamentu, projektu legalizacji eutanazji przyjętego przez Izbę Deputowanych będzie formalnością. Nowe prawo pozwala na legalne dokonanie „wspomaganego samobójstwa” przez osoby nieuleczalnie chore, a także pacjentów cierpiących na ekstremalny ból fizyczny lub psychiczny. O losach projektu przesądziła przewaga lewicy w parlamencie. W trakcie debaty przeciwnicy legalizacji eutanazji, głównie politycy Partii Ludowej i Vox, wskazywali, że projekt ustawy nie zapewnia najsłabszym obywatelom ochrony, gwarancji należytego leczenia ani opieki paliatywnej. Wskazywali też, że paradoksem legalizacji eutanazji jest fakt, iż zostaje ona zatwierdzona w okresie pandemii COVID-19, podczas której rząd oskarżany jest o liczne zaniedbania prowadzące do zgonów pacjentów. – Prawo do eutanazji to porażka cywilizacji i zwycięstwo kultury śmierci – mówił Santiago Abascal, lider partii Vox. W ten sposób Hiszpania stanie się czwartym (po Holandii, Belgii i Luksemburgu) i siódmym na świecie państwem, w którym w ściśle określonych warunkach dopuszczalna jest pomoc przy zakończeniu życia. Najpewniej kolejnym krajem, który wprowadzi ten proceder, będzie Austria, gdzie w połowie grudnia Trybunał Konstytucyjny obalił zakaz eutanazji, który miał godzić w prawo człowieka do stanowienia o swoim życiu i godnej śmierci. Rząd ma rok na legalizację zabijania.

w.d.

Arktyka

Rosja testuje broń

Rosja reaktywowała w Arktyce sowieckie laboratorium przeznaczone do testowania broni. W starej bazie zarządzanej przez Instytut Inżynierii Precyzyjnej mają być prowadzone próby wyrzutni granatów i karabinów małokalibrowych. Reaktywując posowieckie bazy i lotniska wojskowe, Rosja od 6 lat intensywnie zbroi obszary arktyczne. Zintensyfikowała też prace związane z wydobyciem surowców energetycznych. Baza Instytutu Inżynierii Precyzyjnej została zamknięta przed rozpadem ZSRR i popadła w ruinę. Rosyjski resort obrony postanowił odbudować ten obiekt, by testować broń w ekstremalnych warunkach.

j.k.

Japonia

Rekordowy budżet

Rząd zatwierdził rekordowy budżet obronny na 2021 r., wynoszący niemal 52 mld dolarów, uzasadniając to m.in. zagrożeniem ze strony Chin. Pieniądze umożliwią zakup myśliwców piątej generacji oraz przeciwokrętowych systemów, mających zapewnić ochronę wysp Senkaku, do których prawo roszczą sobie Chiny. Jest to już dziewiąty rok z podwyższonym budżetem obronnym Japońskich Sił Samoobrony (Jieitai).

j.k.

Białoruś

Ostatni etap

Jasne stają się powody zamknięcia przed Bożym Narodzeniem granic lądowych dla wyjeżdżających z kraju. To kolejny etap walki reżimu Alaksandra Łukaszenki z coraz bardziej niezależnym społeczeństwem. Wcześniej, w pierwszej fazie operacji, zdołał on wypchnąć protesty poza centrum Mińska, a potem przeprowadził czystki w szeregach sił wewnętrznych i administracji oraz nasilał represje wobec społeczeństwa obywatelskiego. Teraz przyszedł czas na wyniszczanie mediów i aktywistów. Tworzą oni alternatywny system i alternatywne sposoby rozpowszechniania informacji.

j.k.

Rumunia

Prawica razem

Trzy centroprawicowe rumuńskie ugrupowania zawarły porozumienie w sprawie utworzenia nowego rządu; premierem ma zostać polityk Partii Narodowo-Liberalnej (PNL) Florin Cî?u. Udało się to kilka tygodni po wyborach parlamentarnych, które wygrali co prawda socjaliści, ale prezydent Klaus Iohannis – związany z prawicą – odmówił powierzenia im misji tworzenia rządu. Koalicję rządową tworzą: PNL wspólnie z centroprawicowym blokiem, w skład którego wchodzą Związek Ocalenia Rumunii (USR) i partia PLUS, oraz z ugrupowaniem reprezentującym mniejszość węgierską, czyli Demokratycznym Związkiem Węgrów w Rumunii (UDMR).

w.d.

Badania

Zmiana obyczajów

Więcej alkoholu, papierosów, przekąsek i kilogramów. Pandemia zmienia nawyki żywieniowe Polaków. Nieregularny tryb życia, zmiana godzin snu zdecydowanie zmieniły tryb posiłków na niekontrolowany. Niektórzy potraktowali przekąski jako ucieczkę przed nudą, odwrócenie uwagi od stresu i lęku, sposób radzenia sobie z nową, trudną sytuacją. Z badań przeprowadzonych przez Uniwersytet Medyczny w Poznaniu wynika, że 30% Polaków zaobserwowało w czasie pandemii przyrost masy ciała. Dodatkowe kilogramy, jak wskazuje badanie, mają związek z jakością jedzenia oraz dużym niedoborem warzyw, owoców, a także roślin strączkowych. Tendencje wzmocnił fakt, że druga fala COVID-19 przypadła na miesiące, kiedy mniej się ruszamy i znacznie rzadziej wychodzimy z domu. Ponad 45%. badanych w czasie zamknięcia zwiększyło częstotliwość palenia papierosów. Polacy sięgnęli także po mocniejsze trunki. Z innych badań wynika, że w czasie pandemii polscy konsumenci coraz więcej czasu spędzają w kuchni. Ponad połowa badanych osób stwierdziła, że odczuwa problemy finansowe, a to z kolei przekłada się na kupowanie tańszych artykułów spożywczych (wzrost o jedną czwartą). Jeszcze długo po pandemii będziemy musieli zmagać się z jej skutkami, w tym z otyłością i problemami związanymi z kondycją psychiczną.

w.d.

Urbanizacja

Nowe miasta

Kamieniec Ząbkowicki na Dolnym Śląsku, Goraj w powiecie biłgorajskim, Kamionka na Lubelszczyźnie, Sochocin, Wiskitki i Solec nad Wisłą na Mazowszu, Dubiecko w Przemyskiem, Wodzisław w Świętokrzyskiem, Budzyń i Koźminek w Wielkopolsce – stały się w nowym roku miastami. Aby zostać miastem, miejscowość musi mieć co najmniej 2 tys. mieszkańców, odpowiedni układ architektoniczny, a większość ludzi powinna utrzymywać się z działalności pozarolniczej. Na rzecz miejscowości położonych w dawnym Królestwie Kongresowym, którym prawa miejskie odebrano po powstaniu styczniowym, zrobiono ustępstwa. Spośród nowych miast najbardziej znany jest Kamieniec Ząbkowicki, gdzie znajduje się jeden z największych pałaców doby romantyzmu w Europie.

w.d.

Rosja

Nie do zastąpienia

W sondażu przeprowadzonym przez Rosyjskie Centrum Badania Opinii Publicznej prezydent Władimir Putin został wybrany na polityka roku w Rosji. Prezydent Rosji otwiera ten sondaż regularnie od 2000 r. – w tym roku wygrał go... 21. raz. Na dalszych miejscach znaleźli się premier Rosji Michaił Miszustin (17%) i minister obrony Siergiej Szojgu (15%). Na Putina, jako polityka roku, wskazało 38% respondentów. W tym roku liczba wskazań uzyskanych przez Putina była jednak znacząco mniejsza niż jeszcze kilka lat temu. W 2014 r. Putina jako polityka roku w Rosji wskazało 68% ankietowanych, a w 2016 – 64%.

w.d.

Litwa

Polka ministrem na Litwie

32-letnia prawniczka Ewelina Dobrowolska została ministrem sprawiedliwości na Litwie. Kariera polityczna Dobrowolskiej rozpoczęła się kilka lat temu, gdy mer Wilna Remigijus Szimaszius zaprosił ją do liberalnego ugrupowania – Partia Wolności. To z nim Dobrowolska zdobyła mandat radnej, a potem posłanki centroprawicowej koalicji rządzącej. Reprezentowała ona przed sądami osoby walczące o poprawny zapis swojego imienia i nazwiska w litewskich paszportach, w tym wielu Polaków. Zgodnie z obowiązującym na Litwie prawem wszystkie nazwiska są lituanizowane. Dobrowolska wygrała w sądach ponad 100 takich spraw.

j.k.

Francja

Zdrowy rozsądek

Władze wycofały się ze sporu o tzw. zakazaną szopkę w miejscowości Béziers. Od 6 lat państwo domagało się usunięcia szopki z ratusza. Według władz szopka była sprzeczna z zasadami laickości, które zakazują pokazywania symboli religijnych w przestrzeni publicznej. Lokalny prefekt uznał jednak, że symbol ma charakter kulturowy, a nie religijny. – Wygraliśmy walkę o tolerancję i zdrowy rozsądek – skomentował mer miasta.

j.k.