Święty Cyryl urodził się w Jerozolimie ok. 315 r. Pochodził z głęboko wierzącej rodziny chrześcijańskiej. Z tego też powodu od młodzieńczych lat ćwiczył się w chrześcijańskiej ascezie, przebywając w jednym z klasztorów Palestyny. Biskup Jerozolimy – św. Makary wyświęcił go w 334 r. na diakona, a jego następca – św. Maksym udzielił mu w 344 r. święceń kapłańskich.

Po śmierci świętego biskupa Maksyma na stolicę diecezji jerozolimskiej został wybrany właśnie Cyryl. Tak gorliwie zabrał się on do kierowania powierzoną mu przez Chrystusa owczarnią, że nawet św. Bazyli Wielki († 1 stycznia 379 r.) nie szczędził mu najwyższych pochwał.

Ze względu na nieugiętą i zdecydowaną postawę wobec heretyckich arian św. Cyryl był aż trzykrotnie zsyłany na wygnanie. Najpierw zaczął występować przeciwko niemu Akacjusz – ariański biskup i metropolita Cezarei Palestyńskiej; Jerozolima należała wówczas do tej metropolii kościelnej. To właśnie Akacjusz nakłonił ariańskiego cesarza Konstancjusza, aby w 351 r. skazał Cyryla na wygnanie do Tarsu – rodzinnego miasta św. Pawła Apostoła. Tamtejszy biskup przyjął go jednak życzliwie i z wielką czcią. Synod biskupów w Seleucji z 359 r. potępił arianizm i skazał na wygnanie Akacjusza, św. Cyryl mógł więc wrócić z banicji do swojej owczarni.

Podstępny biskup Akacjusz nie zamierzał jednak się poddać. Wymógł na cesarzu, by synod w Konstantynopolu znów potępił św. Cyryla jako błędnowiercę i skazał go na wygnanie. Tym razem poniewierka biskupa nie trwała długo, bo kilka miesięcy później następny cesarz – Julian Apostata (361-363) pozwolił mu wrócić na stolicę biskupią w Jerozolimie.

Po rychłej śmierci pogańskiego cesarza Juliana Apostaty i po krótkich panowaniach jego następców – rządzących samoistnie cesarzy Jowiana oraz Walentyniana I rządy wschodniej części Cesarstwa Rzymskiego objął znowu cesarz ariański – Walens. Święty Cyryl musiał wówczas po raz trzeci opuścić swoją owczarnię. Na jerozolimską katedrę biskupią już jednak nigdy nie powrócił. Zmarł w rodzinnej Jerozolimie 18 marca 386 r., mając ok. 71 lat, z których 38 przeżył jako pasterz powierzonej mu Chrystusowej owczarni.

Święty Cyryl brał udział w II soborze powszechnym Kościoła – w I soborze konstantynopolitańskim w 381 r., który uroczyście potwierdził prawowierną naukę dotyczącą bóstwa Ducha Świętego. Za prawowiernością nauki św. Cyryla Jerozolimskiego, podważaną przez niektóre współczesne mu źródła, przemawiają inne dokumenty, które pochodzą z tego samego czasu. Najbardziej wiarygodny z nich jest list synodalny z 382 r., napisany po I soborze powszechnym w Konstantynopolu, w którym św. Cyryl czynnie uczestniczył i odegrał ważną rolę w obronie prawowiernej nauki wiary. W liście tym, przesłanym do papieża, biskupi wschodni oficjalnie uznają prawowierność św. Cyryla, potwierdzają ważność jego święceń biskupich oraz podkreślają jego zasługi w służbie Kościołowi.

Przyjrzyjmy się teraz dziełom św. Cyryla, które do nas dotarły. Otóż, zachowały się jego Katechezy – 24 nauki, które wygłosił ok. 350 r., a więc jeszcze w czasie, gdy musiał walczyć o czystość wiary przeciw błędom arianizmu oraz stawiać czoła sympatyzującym z arianami cesarzom rzymskim. Nauki te były poprzedzone Protokatechezą, czyli wstępnym pouczeniem. Pierwszych 18 katechez św. Cyryl skierował do katechumenów. Wygłosił je w Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolinie. Pierwsze z nich (1-5) dotyczą stanu duchowego przed przyjęciem chrztu, porzucania zwyczajów pogańskich, sakramentu chrztu św. i prawd zawartych w Symbolu wiary (Wierzę w Boga...). Kolejne katechezy (6-18) tworzą „cykl katechez” wyjaśniających prawdy zawarte w Symbolu wiary używanym przez Kościół jerozolimski. Święty Cyryl tłumaczy je w kluczu antyariańskim, aby w ten sposób umocnić wiarę swych słuchaczy. Z pięciu ostatnich katechez (19-23), zwanych mistagogicznymi, czyli „wprowadzającymi w tajemnice, w sakramenty”, pierwsze dwie są wyjaśnieniem obrzędów chrztu, a trzy ostatnie dotyczą bierzmowania, Ciała i Krwi Chrystusa oraz Liturgii eucharystycznej. Katechezy te wyjaśniają także modlitwę Ojcze nasz.

Jeżeli chodzi o Cyrylowe katechezy moralne, to należy powiedzieć, że są one głęboko zakorzenione w katechezach dotyczących prawd wiary i tworzą z nimi spójną całość. To właśnie wyjaśniane prawdy dotyczące naszego zbawienia zachęcają do porzucenia pogańskich zwyczajów.

Szczytem nauczania św. Cyryla są jednak katechezy „mistagogiczne”. Święty biskup wygłaszał je w tygodniu wielkanocnym już nie do katechumenów, lecz do nowo ochrzczonych, czyli do neofitów. Nauki te pomagały im odkryć i odpowiednio zrozumieć symbole oraz tajemnice obecne w obrzędach chrzcielnych Wigilii Paschalnej.

Papież Leon XIII w 1882 r. ogłosił św. Cyryla Jerozolimskiego doktorem Kościoła.