Od powstania budynku przeminęło sześć pokoleń. Ostatnie dwadzieścia lat należy do Ruchu Światło-Życie, dla którego miejsce to jest centrum formacji, domem rekolekcyjnym i siedzibą moderatora diecezjalnego.

Krótko po Nowym Roku arcybiskup senior Józef Michalik poświęcił budynek po zakończeniu kapitalnego remontu. W wigilię uroczystości Wszystkich Świętych równie godnie obchodzono 120. rocznicę pierwszego poświęcenia i oddania domu do użytku.

Niezwykły dorobek

Diecezja przemyska niejedno zawdzięcza św. bp. Józefowi Sebastianowi Pelczarowi. Przez ćwierć wieku pasterskiej posługi zakładał czytelnie, biblioteki i szkoły, zorganizował muzeum diecezjalne oraz założył miesięcznik zatytułowany Kronika Diecezji Przemyskiej, który ukazywał się regularnie do 1930 r., a więc jeszcze sześć lat po śmierci biskupa. Zbudował ponad sto kościołów i otworzył jedenaście nowych parafii. Dokonał reorganizacji szkoły organistowskiej, którą oddał w opiekę księżom salezjanom. Pozostawił po sobie imponujący dorobek pisarski. Szczególną troską bp. Pelczara pozostawało jednak przygotowanie kapłanów do pracy w diecezji. Zanim stanął na jej czele, był prefektem przemyskiego Wyższego Seminarium Duchownego, gdzie wykładał teologię pastoralną. To właśnie z myślą o kandydatach do święceń utworzył tzw. małe seminarium.

Szkolnictwo na początku XX wieku nie było darmowe; choć opłaty szkolne w Galicji były niższe niż w innych regionach, utrzymanie dziecka poza domem przekraczało możliwości niezamożnych, zwłaszcza chłopskich rodzin. Stąd pomysł bp. Pelczara na powołanie zakładu dla ubogich chłopców, którzy mogliby się kształcić w pobliskim gimnazjum, a w przyszłości wstąpić w progi przemyskiego seminarium. Przyjmowani na stancję zobowiązywali się rozważyć możliwość poświęcenia swojego życia kapłańskiej posłudze. Wychowankowie nie płacili za utrzymanie, a głównym źródłem dochodów bursy były dobrowolne datki duchowieństwa przemyskiego.

Dwudziestolecie międzywojenne

Gdy fundator zakładu bp Józef Sebastian Pelczar w uroczystość Wszystkich Świętych 1902 r. dokonywał poświęcenia budynku, któremu nadał nazwę Collegium Marianum (łac. Wspólnota Maryi), nie przypuszczał zapewne, że już kilkanaście lat później miejsce to będzie służyło wojsku jako koszary oraz szpital. Budynek i jego mieszkańcy w czasie I wojny światowej podzielili trudny los twierdzy Przemyśl. Wynagrodzeniem za ten czas okazało się odzyskanie przez Polskę niepodległości i rozkwit instytucji w okresie międzywojennym. Jednocześnie władze II Rzeczypospolitej doceniły wkład bp. Pelczara w krzewienie i podtrzymanie polskości, i odznaczyły go w 1923 r. Krzyżem Komandorskim z gwiazdą Orderu Polonia Restituta. Rok po tym doniosłym wydarzeniu i kilka dni po srebrnym jubileuszu sakry biskupiej, ordynariusz zmarł. Pokonało go nieuleczalne wówczas zapalenie płuc.

Przeciwności losu

Kolejne kilkanaście lat pokoju to czas, w którym „małe seminarium” pełniło rolę wyznaczoną przez swojego założyciela. Wraz z nadejściem okupacji sowieckiej oraz następującymi po niej rządami komunistów Collegium Marianum traciło z wolna swój charakter i zacierało się jego pierwotne przeznaczenie. Władze państwowe czyniły wszystko, by tak się stało. Zawłaszczano kolejne pomieszczenia i lokowano w nich różne świeckie instytucje. Jednak dzieło poświęcone Maryi nie upadło, a znakiem Jej opieki była nieprzerwana, kilkudziesięcioletnia obecność w tym miejscu bp. Bolesława Taborskiego. Mieszkanie biskupa pomocniczego archidiecezji przemyskiej i przylegająca do niego kaplica pozostawały nienaruszone i stały się sercem domu zwróconego przemyskiemu Kościołowi dopiero na początku lat 90. XX wieku, kiedy to budowniczy upomniał się o swoje dzieło. Nieprzypadkowo data odzyskania budynku bezpośrednio koresponduje z wydarzeniem z 2 czerwca 1991 r. Wówczas św. Jan Paweł II powiedział w Rzeszowie: „Jakże wielka jest moja radość, że mogę w dniu dzisiejszym, odwiedzając diecezję przemyską, ogłosić sługę Bożego Józefa Sebastiana Pelczara, syna tej ziemi i biskupa w Przemyślu – błogosławionym”.

Nowe życie

Po latach niedbałych rządów poprzednich gospodarzy, wobec pogarszającego się stanu gmachu budynek opuścili mieszkający tu przez kilka lat alumni przemyskiego seminarium. Bursa opustoszała i popadała w ruinę. Gdy już się wydawało, że życie nie wróci w jej stuletnie mury, Jan Paweł II podczas Eucharystii sprawowanej na placu św. Piotra 18 maja 2003 r. ogłosił czterech nowych świętych. Jednym z nich był bł. bp Józef Sebastian Pelczar. W tym samym roku ówczesny metropolita przemyski abp Józef Michalik przeznaczył „małe seminarium” na centrum formacji Ruchu Światło-Życie. Oazowicze mają więc pełne prawo mówić, że budynek podarował im jego fundator.

Ostatnie dwadzieścia lat należy do wspólnoty, której członkowie tchnęli na powrót w wiekowe mury ducha młodego Kościoła. Cegły widoczne na elewacji są charakterystyczne dla neogotyku, stylu niezwykle popularnego w czasie, gdy gmach powstawał. Dla członków ruchu pozostają jednak symbolem każdej drobnej ofiary, przepracowanej tu i przemodlonej godziny, bezinteresownych darów kilku pokoleń, dzięki którym miejsce zaistniało i trwa do dziś na mapie archidiecezji przemyskiej.

Dziękczynienie

Wspólnota, która obchodziła 120-lecie istnienia Collegium Marianum, zgromadziła się w wigilię uroczystości Wszystkich Świętych. Konferencja ks. dr. Marcina Kapłona na temat Maryja w ujęciu św. bp. Pelczara podkreśliła wciąż odczuwalną więź współczesnych z twórcą tego miejsca. Zanim jednak wysłuchano wykładu, zebranych zjednoczyła modlitwa różańcowa. Następującej po niej Mszy św. sprawowanej w nowej kaplicy Chrystusa Sługi, przewodniczył abp Adam Szal, metropolita przemyski. Nikt nie miał wątpliwości, że tego dnia wypełnia on wolę fundatora, który ponad sto lat temu mówił: „Za każdy dar łaski bądź wdzięczny, a większego staniesz się godny, bo wdzięczność za otrzymane łaski jest modlitwą o nowe”.