Jeden z członków rodziny od lat pije, czym zatruwa siebie i najbliższych. Czy można go przymusić do leczenia antyalkoholowego?

Odpowiedź eksperta
Nałóg alkoholowy prowadzi do problemów zdrowotnych, sprawia, że całe życie chorego skupia się wokół zdobywania alkoholu i jego picia. Choroba powoduje poważne skutki dla bliskich alkoholika – najczęściej pogarsza sytuację materialną rodziny i jej bezpieczeństwo. Niestety, sam zainteresowany często nie dostrzega problemu.

Terapia antyalkoholowa w Polsce jest w pełni dobrowolna. Istnieją jednak sytuacje, gdy osoby z otoczenia chorego mogą wnioskować o przymusowe leczenie mimo wyraźnego sprzeciwu samego zainteresowanego.

Taką możliwość daje Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Decyzję o skierowaniu na przymusowy odwyk wydaje sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu alkoholika. Sprawę do sądu mogą skierować wyłącznie Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych albo prokurator. Orzeczenie sądu kierujące na odwyk może jednak zapaść wyjątkowo, tego rodzaju rozstrzygnięcie ingeruje bowiem w wolność osoby uzależnionej. Regułą jest, że leczenie uzależnień powinno być dobrowolne, gdyż wtedy może przynieść najlepsze efekty.

Bliscy uzależnionego, a także inne osoby dotknięte alkoholizmem danej osoby mogą skierować wniosek do gminy. Taki wniosek musi spełniać określone przesłanki, a są nimi: występowanie rozkładu życia rodzinnego, demoralizacja małoletnich, uchylanie się od pracy albo systematyczne zakłócanie spokoju lub porządku publicznego.

Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych jest uprawniona do skierowania osoby uzależnionej na badanie przez biegłych w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazania rodzaju zakładu leczniczego.

Jeśli komisja uzna, że są podstawy do zastosowania obowiązku poddania się leczeniu w zakładzie lecznictwa odwykowego, wystąpi z wnioskiem w tej sprawie do sądu rejonowego. Sąd wszczyna postępowanie nie na wniosek rodziny osoby uzależnionej, lecz na wniosek Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych albo prokuratora.

Orzeczenie o obowiązku poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego zapada po przeprowadzeniu rozprawy, która powinna się odbyć w terminie jednego miesiąca od dnia wpływu wniosku. Obowiązek poddania się leczeniu trwa tak długo, jak wymaga tego cel leczenia, nie dłużej jednak niż 2 lata od chwili uprawomocnienia się postanowienia.