Z okazji 30. urodzin Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. Franciszka Stefczyka i odrodzenia się w Polsce idei spółdzielczej samopomocy finansowej Kasa Stefczyka organizuje wyjątkowy koncert symfoniczny Lustra – Wyspiański, Stefczyk, Herbert, skomponowany przez Gedymina Grubbę, kompozytora, organistę, dyrygenta, a także pomysłodawcę i animatora dorocznego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej w Pelplinie.

Ich troje

– Inspiracją do powstania utworu stało się życie dwóch ludzi, którzy na przełomie XIX i XX wieku działali w Krakowie: Stanisława Wyspiańskiego i Franciszka Stefczyka – mówi Mariusz Wielebski odpowiedzialny za dobór tekstów. I wyjaśnia: – W swej działalności – jakże odmiennej w efektach – kierowali się jednak podobnymi zasadami i odwoływali się do tych samych wartości. Zarówno ten wybitny twórca, jak i patron największej spółdzielczej kasy w Polsce, przebywając na przełomie XIX i XX wieku w Krakowie, ukończyli w odstępie kilku lat to samo Gimnazjum św. Anny (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego – przyp. red.). Mogli się spotkać, choć nie ma na to potwierdzenia w dostępnych źródłach. Dlatego twórcy Luster... chcą im to dziś umożliwić – dodając jednocześnie Zbigniewa Herberta, ich późnego „wnuka” – tak by dla współczesnych Polaków „czyn” w rozumieniu Wyspiańskiego oznaczał nie młodopolski ornament, tylko realne, wspólne przeżycie dostępne i odczute przez nich samych, ich ojców i dziadów. Ponadto pragną podjąć refleksję na temat tego, czego dokonali, co jest i będzie ważne dla nich samych, a także dla losów indywidualnych przedstawicieli przyszłych pokoleń, Polski i chrześcijańskiej tradycji.

Lustra

Organizatorzy zwracają uwagę, że tytuł utworu to kwestia dość skomplikowana, a jednocześnie mają wrażenie, iż intuicyjnie łatwa do zrozumienia. – Zaproponował go kompozytor po zapoznaniu się z zestawem tekstów, które mu wysłałem. Byłem – co tu dużo mówić – zaskoczony trafnością tej propozycji, choć jeszcze wtedy nie ujawniałem mu własnych skojarzeń i przemyśleń – stwierdza p. Mariusz i dodaje: – Patrząc w lustro, widzimy własne odbicie, do którego jesteśmy „przyzwyczajeni”, a przecież zmieniamy się co chwilę. Przeglądamy się też indywidualnie i jako zbiorowość w oczach innych, a w przypadku twórców, którzy już odeszli – przede wszystkim w ich dziełach.

Scena

Podczas koncertu zaprezentuje się pięcioro solistów i instrumentalistów: Anita Rywalska-Sosnowska (sopran), Marek Piekarczyk (wokal), Jacek Królik (gitara elektryczna), Paweł Szewczyk (instrumenty perkusyjne) oraz Paweł Gruba (bazuna). Całość dopełnią chór i orkiestra Filharmonii Częstochowskiej. Usłyszymy także rockowe brzmienia i dźwięki najdłuższego w Europie kaszubskiego instrumentu ludowego w postaci 2-metrowej trąby. – W warstwie słownej Luster... wykorzystaliśmy przede wszystkim fragmenty dramatów Stanisława Wyspiańskiego (Wyzwolenie, Wesele), a także fragment testamentu Franciszka Stefczyka i Przesłanie Pana Cogito Zbigniewa Herberta. Strona wizualna koncertu opiera się w znacznym stopniu na twórczości Wyspiańskiego. Dwa duże ekrany ledowe to z jednej strony witraże zrealizowane za życia twórcy i projekty tych nieukończonych, a z drugiej – okno na świat, na który patrzymy nie tylko jego oczyma – zaznacza Mariusz Wielebski. Organizatorzy podkreślają, że najistotniejszym „lustrem”, w którym powinni się przejrzeć wszyscy współcześni Polacy, stał się dla nich tekst Wyspiańskiego powstały po lekturze Zemsty Aleksandra Fredry i próba odpowiedzi na pytanie: czym jest dla Wyspiańskiego (i Fredry) zgoda? Utwór ten stał się podstawą do przygotowania finału Luster.

Z okazji jubileuszu Kasy Stefczyka zaplanowano dwa koncerty. Pierwszy odbędzie się 29 sierpnia w Filharmonii Częstochowskiej im. Bronisława Hubermana. Kolejny – dzień później w bazylice katedralnej w Pelplinie, jako podsumowanie XXV Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej. Sponsorem wydarzenia jest marka SALTUS Ubezpieczenia.