Ks. Marcin Gołębiewski: Kim jest rektor Wyższego Seminarium Duchownego i na czym polega jego rola?

Ks. kan. dr Jarosław Przeździecki: – Najkrócej mówiąc, rektor jest z ramienia biskupa zwierzchnikiem seminarium, który odpowiada za całość formacji seminaryjnej. Jego zadania można określić jako wychowawcze, pedagogiczne i kierownicze. W sposób szczególny do rektora należy kierowanie formacją seminaryjną zarówno w aspekcie indywidualnym, czy wspólnotowym, poprzez podejmowane decyzje i towarzyszenie alumnom na ich drodze. Zadaniem rektora jest koordynowanie pracy wychowawców, zachowując przy tym niezależność tego co nazywamy „forum sumienia”, bądź „forum wewnętrznym”.

Na czym polega formacja seminaryjna?

Myślę, że najjaśniej i najbardziej kompleksowo formację seminaryjną charakteryzują 4 płaszczyzny, na których się ona dokonuje: ludzka, duchowa, intelektualna i duszpasterska. Od czasu wydania Pastores dabo vobis przez św. Jana Pawła II, na trwałe weszły one do definicji formacji kapłańskiej.

Formacja ludzka jest określana jako fundament całej formacji, bowiem chodzi w niej o ukształtowanie dojrzałego człowieczeństwa kandydata do kapłaństwa na wzór człowieczeństwa Chrystusa. Ojciec Święty mówi o osobowościach silnych, wolnych i odpowiedzialnych, zdolnych do ofiarowania siebie, także poprzez celibat kapłański, oraz kierujących się prawym sumieniem. W tym procesie ważną rolę odgrywa wspólnota seminarium oraz towarzyszenie alumnom na drodze ich rozwoju.

Formacja duchowa to dusza całej formacji, gdyż ma prowadzić do zażyłej łączności z Bogiem. Kapłan, który przylgnie do Chrystusa jako serdeczny przyjaciel, będzie mógł o wiele skuteczniej wprowadzać w tajemnicę Boga innych ludzi. Drogą do tego jest rozważanie słowa Bożego, modlitwa i uczestnictwo w świętych tajemnicach Kościoła, w sposób szczególny, w Eucharystii. Formacja duchowa jest kluczowa, aby kapłan mógł żyć radami ewangelicznymi: wypełniając ślub czystości i posłuszeństwa, a także praktykując ubóstwo.

Formacja intelektualna, to przede wszystkim studium filozofii (4 semestry) i teologii (7 semestrów), które są potrzebne do rozumienia i przekazywania prawdziwej wiary chrześcijańskiej. Wiara szuka bowiem zrozumienia (fides quaerens intellectum). Studium teologii i filozofii nie jest oderwane od reszty formacji, gdyż ściśle łączy się z formacją duchową i ludzką. Chodzi przecież o to, by lepiej poznać naszego Pana, któremu oddaliśmy nasze życie i do którego chcemy zbliżyć innych ludzi. Z drugiej strony, fundamentem formacji intelektualnej jest umiłowanie prawdy.

Czwarta płaszczyzna to formacja duszpasterska, która ma prowadzić ku temu, by kapłani byli prawdziwymi pasterzami, albo inaczej, skutecznymi i wiernymi narzędziami Jezusa – Dobrego Pasterza. Choć centrum tego pasterzowania to miłość pasterska, to jednak kandydaci do kapłaństwa uczą się także jak należy praktycznie prowadzić różnych ludzi. Nieodzownym środkiem tej formacji są praktyki, które alumni odbywają w parafiach i różnych ośrodkach edukacyjnych, czy charytatywnych.

Przed jakimi wyzwaniami stoi współcześnie duszpasterstwo powołań?

Centralnym wyzwaniem jest cały czas pomoc w budzeniu powołań. Póki co nie ma chyba lepszego narzędzia jak to, by być blisko młodych ludzi, wspierać ich w pogłębianiu wiary, nadziei i miłości, ukazywać tajemnicę Kościoła i pomagać w rozeznawaniu woli Bożej. Z drugiej strony, zapaść w liczbie wstępujących do seminarium jest dzisiaj tak wielka, że na pewno samo duszpasterstwo powołań, choćby najlepsze, temu nie sprosta. Wydaje się, że obecnie, może bardziej niż kiedykolwiek, potrzebne jest wsparcie ze strony duszpasterstwa małżeństw i rodzin, a także pociągające świadectwo kapłańskiego życia.

Jak można wesprzeć działalność Wyższego Seminarium Duchownego i dzieło powołań?

Jak zawsze prosimy o modlitwę, dar Mszy św. i komunii św., adorację, post i inne ofiary duchowe. Dziękujemy też bardzo za wsparcie materialne, bo chociaż alumnów jest niewielu, seminarium trzeba utrzymać. W tym roku powróciliśmy do edycji kalendarza seminaryjnego na rok 2025 i traktujemy go jako swoistą cegiełkę na potrzeby materialne seminarium. A tak, od siebie, jako nowy rektor, dodam, w duchu synodalności, którego Ojciec Święty stara się rozpowszechnić w Kościele, że będę też bardzo wdzięczny za wszelkie uwagi, sugestie, propozycje, które rodzą się w sercach wiernych, a dotyczą formacji kapłańskiej w dzisiejszym świecie.

Czego możemy uczyć się od Kościoła w Urugwaju?

Dziękuję za to pytanie, gdyż dotyka ono samego serca Kościoła. W istocie swej bowiem Kościół jest jeden, wszyscy jesteśmy jego członkami przez chrzest i wiarę i wszyscy możemy uczestniczyć w wymianie darów duchowych, zwanej „świętym obcowaniem”. Z tej racji, choć Kościół na ziemi urugwajskiej jest stosunkowo młody i boryka się z wieloma trudnościami, to jednak stanowi niezaprzeczalne bogactwo wiary i pobożności, z którego możemy czerpać.

Przechodząc do odpowiedzi na pytanie – po pierwsze nadziei i wytrwałości. Kościół w Urugwaju od zarania swego istnienia musiał stawić czoło masonerii, programowej i przymusowej laicyzacji, a w ostatnich dekadach lewicowej ideologii, która poprzez teologię wyzwolenia chciała zniekształcić misję Kościoła. To dotknęło go bardzo mocno tak, że społeczeństwo urugwajskie charakteryzuje się jako laickie i religijnie obojętne. Byli jednak ludzie, którzy wiernie trwali przy Kościele i przy pomocy mądrych pasterzy i wspólnot pielęgnowali żywą wiarę. Dziś widać jak Kościół w Urugwaju się odradza. Wielu ludzi szuka adoracji Najświętszego Sakramentu, wyrastają wciąż nowe kaplice Wieczystej Adoracji, bardzo wiele osób modli się na różańcu, mimo pandemii więcej osób uczestniczy we Mszy św. Młode pokolenie kapłanów jest ogólnie bardzo gorliwe.

Po drugie: bliskości względem człowieka. To z jednej strony wypływa z mentalności, czy tradycji Urugwajczyków, którzy na ogół są bardzo życzliwi, usłużni, niepodkreślający dystansu miedzy nimi. Z drugiej strony widać, że Kościół w Urugwaju bardzo troszczy się, by być obecnym na peryferiach społecznych: chodzi głownie o ubogich, ale także, chorych, samotnych, więźniów, a ostatnio także emigrantów.

Po trzecie, bardzo mi się podobała relacja ze świeckimi. Doświadczyłem, że, może podobnie jak u nas, dużo opiera się na proboszczu, a wierni są na ogół bardzo posłuszni, ale z drugiej strony, gdy była jakaś inicjatywa, czy prośba, bardzo chętnie we wszystko się angażowali. Wystarczyło tylko dać im przestrzeń do działania.

Doświadczenie spotkania się z Kościołem i w Kościele w Urugwaju traktuję jako niezwykły dar i ubogacenie.