WOJNA I POKÓJ
Obiecanki cacanki?

Reporterzy w Białym Domu tuż po inauguracji prezydentury Donalda Trumpa zapytali, czy nałoży na Rosję kolejne sankcje, jeśli Władimir Putin odmówi rozmów o zakończeniu wojny w Ukrainie. Odpowiedział, że taka ewentualność jest brana pod uwagę. Z kolei prezydent Wołodymyr Zełenski w trakcie rozmowy z Trumpem miał stwierdzić, że nade wszystko chciałby pokoju. – Ale do tego potrzeba dwóch, jak do tanga – rzucił Trump, zapytany, czy jest gotów spotkać się z Putinem, odparł, że „w każdej chwili”.

Moskwa natomiast deklaruje, że jest gotowa do rozmów z prezydentem USA, co wynika ze słów rzecznika Kremla Dmitrija Pieskowa. Dodaje on jednak, że jak do tej pory nie trwają żadne „konkretne przygotowania” do takiego spotkania. Czy na deklaracjach się skończy – zobaczymy.
k.w.

DZIECI
Świadczenie

W lutym kolejny raz wypłacone zostanie świadczenie rodzicielskie. To 1000 zł miesięcznie bez względu na dochód, które przysługuje określonej grupie osób. To, kto może otrzymać wsparcie, określa rozporządzenie przyjęte przez rząd w sierpniu 2024 r. Mogą je otrzymać osoby sprawujące opiekę nad dzieckiem, które ze względu na sytuację życiową lub zawodową nie są uprawnione do korzystania z zasiłku macierzyńskiego albo uposażenia macierzyńskiego. 1000 zł bez względu na dochód mogą uzyskać np. studenci, osoby bezrobotne czy osoby zatrudnione na podstawie umowy o dzieło.

Resort rodziny, pracy i polityki społecznej wskazuje, że świadczenie rodzicielskie przysługuje zarówno w przypadku dzieci biologicznych, jak i przysposobionych – matce bądź ojcu (w określonych prawem przypadkach), opiekunom faktycznym czy rodzinie zastępczej.
k.w.

EMERYTURY
Lepiej później

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) dobrze ocenia polską gospodarkę i dobrze jej wróży w najbliższej przyszłości. Eksperci MFW ostrzegają jednak przed przyszłymi problemami z systemem emerytalnym, jeśli nie zostaną wprowadzone niezbędne reformy. Raport MFW zaleca zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn oraz jego stopniowe podnoszenie wraz z wydłużaniem się przeciętnej długości życia. Eksperci sugerują także wprowadzenie zachęt do dłuższej aktywności zawodowej oraz minimalnego okresu składkowego, co miałoby na celu ograniczenie wydatków na tzw. groszowe świadczenia. Zwrócono również uwagę na potrzebę kontynuacji reform rynku pracy oraz dostosowania składek dla samozatrudnionych do rzeczywistych dochodów, co mogłoby pozytywnie wpłynąć na przyszłe emerytury. Sprawa jest poważna, skoro eksperci MFW alarmują, że bez reform emerytury Polaków mogą znacząco spaść – z obecnych 45% do 29% przeciętnego wynagrodzenia do 2050 r.
k.w.

POSTANOWIENIA
Chcemy ograniczać wydatki

Finansowe postanowienia noworoczne miało 56% Polaków, najczęściej to ograniczenie wydatków – wynika z badania „Finanse a Święta” przeprowadzonego przez firmę badawczą Maison&Partners. Ograniczenie wydatków w grupie osób z przynajmniej jednym postanowieniem noworocznym było wymieniane najczęściej – 26% badanych; 19% – zamierza regularnie oszczędzać, a 16% – więcej zarabiać. Częściej ograniczać wydatki chcą kobiety (28%) niż mężczyźni (23%). Im większe miasto, tym większa chęć cięcia wydatków. Co czwarta osoba na wsi planuje ograniczenie kosztów, a liczba ta zwiększa się wraz z wielkością ośrodków miejskich. W miastach powyżej 500 tys. mieszkańców o zmniejszeniu wydatków myśli nawet 30% z nich. Podobnie jest w przypadku wykształcenia – im wyższe, tym większa determinacja w cięciu kosztów i oszczędzaniu – zaznaczyli autorzy badania.
a.k.

GÓRY I ZIMA
Na własne ryzyko

Akcja ratunkowa GOPR, która miała miejsce niedawno na północnym zboczu Wielkiego Szyszaka w Karkonoszach, rozbudziła dyskusję o ewentualnym obciążeniu kosztami ratowania nieodpowiedzialnych turystów. Cztery osoby zignorowały zakaz poruszania się po zamkniętym szlaku, co skończyło się dramatycznym upadkiem i poważnymi obrażeniami dwóch z nich. Poszkodowani zostali przetransportowani do szpitala przy użyciu dwóch śmigłowców GOPR, a wydarzenie wywołało lawinę komentarzy w mediach społecznościowych. Wielu uważa, że turyści, którzy łamią zasady, powinni ponosić finansowe konsekwencje swoich działań. W Polsce akcje ratunkowe są finansowane z publicznych środków, a ich koszty nie obciążają bezpośrednio poszkodowanych.
a.k.

WIELKA POLITYKA
Grenlandia w grze

Zainteresowanie Grenlandią ze strony Donalda Trumpa nie jest nowe. W 2019 r. po raz pierwszy zaproponował on zakup tego terytorium od Danii. Pomysł ten spotkał się wówczas ze zdecydowaną odmową – zarówno Duńczyków, jak i Grenlandczyków.

Tym razem podejście Trumpa wydaje się inne – twierdzi on, że przejęcie kontroli nad Grenlandią pozostaje na tyle istotną kwestią, iż w razie potrzeby użyje w tym celu siły militarnej bądź nacisków ekonomicznych. Z militarnego punktu widzenia Grenlandia, jako swego rodzaju łącznik między Europą a Ameryką Północną, w przypadku konfliktu USA – Rosja może przydać się do uzyskania przewagi nad przeciwnikiem. Inną kwestią są złoża – chodzi m.in. o metale ziem rzadkich, a także miedź, ołów, cynk, grafit czy uran. Pokrywa lodowa Grenlandii na skutek rosnących globalnych temperatur się kurczy, co zwiększa możliwości eksploatacji tych złóż.
k.w.

MEDYCYNA
Odkrycie na Nobla

Naukowcy rozwijają nową, nieinwazyjną i wysoce skuteczną terapię przeciwnowotworową. Opracowali metodę przekształcania komórek raka jelita grubego w te „normalne” zamiast ich eliminowania. Może to znaleźć zastosowanie w leczeniu również innych rodzajów nowotworów. – To, że komórki rakowe mogą zostać przekształcone z powrotem w komórki normalne, jest zdumiewające. Badania dowodzą, że taka rewersja może być systematycznie powtarzana – wyjaśnia prof. Kwang-Hyun Cho z Wydziału Bioinżynierii i Inżynierii Mózgu KAIST, kierujący zespołem opracowującym metodę.
a.k.

PRAWA DZIECKA
Kochajmy i chrońmy dzieci

3 lutego w Rzymie odbędzie się światowe spotkanie poświęcone prawom dziecka, zatytułowane „Kochajmy je i chrońmy”. Ogłosił to sam papież Franciszek. Ojciec Święty wezwał do „znalezienia nowych sposobów, aby pomóc i chronić miliony dzieci, które wciąż nie mają żadnych praw, żyją w niepewnych warunkach, są wykorzystywane i maltretowane oraz cierpią z powodu dramatycznych skutków wojen”.

Po sukcesie pierwszego Światowego Dnia Dziecka, obchodzonego w maju 2024 r., w którym wzięły udział tysiące dzieci 101 narodowości, Franciszek, który często określa siebie mianem „dziadka”, nadal stawia dzieci w centrum uwagi, aby świat dorosłych słuchał ich głosów i umiał wyobrazić sobie przyszłość dostosowaną do potrzeb tych najmniejszych. Okazją do tego wydarzenia jest 35. rocznica przyjęcia przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Konwencji Praw Dziecka – podstawowego tekstu ustanawiającego prawa, które państwa muszą zagwarantować każdemu dziecku, mianowicie prawa do: życia, zdrowia, imienia, edukacji, do ochrony przed wszelkimi formami eksploatacji i nadużyć.

Te prawa zbyt często są łamane, co można zaobserwować na przykładzie wielu trwających wojen, za które największą cenę płacą dzieci. Co szóste dziecko na świecie (450 mln) żyje na terenach dotkniętych konfliktami, a 30 mln zostało zmuszonych do opuszczenia swoich krajów. Zabijanie dzieci jest zbrodnią wojenną. Według UNICEF, od 2005 r. zamordowano ponad 120 tys. dzieci. Cierpienie i śmierć dzieci nie przestają szokować i skłaniają do stawiania pytań każdemu społeczeństwu, czego przykładem są wydarzenia na Ukrainie, w Strefie Gazy czy w izraelskich kibucach. W niektórych krajach Afryki dzieci są zmuszane do walk, często pod wpływem narkotyków; według niektórych szacunków, liczba ta wynosi 300 tys. Spośród 125 mln dzieci rodzących się każdego roku 51 mln nie jest rejestrowanych po urodzeniu i pozostaje w praktyce „niewidzialnymi”, szczególnie w Afryce. Pozbawione możliwości legalnego życia dzieci te dorastają bez dostępu do szkoły czy opieki zdrowotnej, a także narażone są na wszelkiego rodzaju nadużycia: wykorzystywanie seksualne, przymusową pracę, a nawet wcielanie do uzbrojonych milicji. Innym prawem, którego odmawia się zbyt wielu dzieciom, jest prawo do edukacji. Dziś 57 mln dzieci w wieku 6-11 lat nie uczęszcza do szkoły. Szkoła mogłaby przełamać cykl ubóstwa i ignorancji, który więzi miliony istnień. „Edukacja jest bronią pokoju” – Maria Montessori napisała to sto lat temu, zauważając również, że „ci, którzy pragną wojny, przygotowują młodzież do wojny; ale ci, którzy pragną pokoju, zaniedbali przygotowanie dzieciństwa i młodości do pokoju”. Inwestowanie w edukację, zapewnienie każdemu dziecku godnego życia, poszanowanie jego praw – to działania niezbędne, aby pozbyć się wojen i zbudować pokojową przyszłość.
Massimiliano Signifredi