Codziennie rano przemierza wolno ulice Tarnowa ze swojego mieszkania w bloku w centrum miasta do Kościoła św. Maksymiliana, gdzie od lat odprawia Msze św. Jest skromnym człowiekiem, więc sporo ludzi, zwłaszcza młodych, nie ma pojęcia, że właśnie mija na ulicy światowej sławy naukowca. Jest człowiekiem wielkim, a zarazem bardzo pokornym – mówią ci, którzy go znają. W marcu ks. prof. Michał Heller skończył 90 lat.

Chce się dzielić z innymi

Światowej sławy fizyk, kosmolog, filozof i teolog, specjalizujący się w filozofii przyrody, kosmologii relatywistycznej oraz relacji nauka – wiara urodził się 12 marca 1936 r. w Tarnowie. Jest Honorowym Obywatelem Tarnowa. W 2008 r. został laureatem prestiżowej Nagrody Templetona – jako jedyny dotąd Polak. Nagroda ta przyznawana jest osobom budującym mosty między nauką a duchowością. Otrzymane środki przeznaczył na rozwój badań interdyscyplinarnych, w tym na utworzenie i działalność krakowskiego Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ, którego jest pomysłodawcą i fundatorem.

Jest także kawalerem Orderu Orła Białego oraz Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski. Tak o ks. prof. Hellerze wypowiedział się jego asystent ks. dr Tomasz Maziarka: – Ksiądz prof. Heller jest bardzo szlachetnym człowiekiem, cnotliwym, altruistycznym, pokornym, z ogromną wiedzą. Jest człowiekiem autentycznie duchowym w znaczeniu religijnym i intelektualnym. Jego geniusz polega na tym, że łączy te wszystkie wymiary w sobie – wiarę, wiedzę teologiczną, filozoficzną i przyrodniczą i tą wiedzą chce się dzielić z innymi. Ksiądz Maziarka dodał, że największym osiągnięciem ks. Hellera jest dialog, który prowadzi między różnymi dyscyplinami wiedzy, połączenie nauk przyrodniczych, filozofii i teologii. I kontynuował: – Punktem wyjścia jest dla niego teologia i zależy mu na tym, żeby zintegrować współczesny przyrodniczy obraz świata z teologią. Podjął studium trudnej dyscypliny, którą jest fizyka. Studiował i ciągle uczy się bardzo wyrafinowanej matematyki, pracuje z wybitnymi polskimi matematykami. A wszystko po to, by próbować przedrzeć się – w naukach empirycznych, przynajmniej w fizyce i w kosmologii – przez tzw. próg Plancka, czyli bardzo wczesny etap rozwoju Wszechświata. Ksiądz Heller jako fizyk zajmuje się tą rzeczywistością, wykorzystując bardzo złożone instrumentarium matematyczne.

Urodziny

90. urodziny ks. prof. Hellera świętowano 7 marca w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie. Były to także uroczystości odpustowe ku czci św. Tomasza z Akwinu. W wydarzeniu uczestniczyli biskupi, kapłani, alumni, siostry zakonne, mieszkańcy Tarnowa, władze samorządowe. Była też wspólnota akademicka Wydziału Teologicznego Sekcja w Tarnowie oraz przedstawiciele Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie na czele z rektorem. W gronie gości był również wybitny fizyk prof. dr hab. Krzysztof Meissner.

Słowa gratulacji skierował do jubilata m.in. ks. prof. dr hab. Robert Tyrała, rektor UPJPII w Krakowie, który wspominał swoje z nim spotkania jako jego dawny student. Przyznał, że jako absolwent liceum muzycznego obawiał się początkowo wykładów księdza profesora, sądząc, że będą dla niego zbyt trudne. Okazały się jednak fascynujące i inspirujące. Podkreślił również, że ks. prof. Heller wymagał od studentów ścisłego myślenia, które później przynosiło znakomite owoce w ich dalszej pracy naukowej.

Mszy św. w kaplicy WSD przewodniczył abp Stanisław Budzik, metropolita lubelski. Arcybiskup wywodzi się z tarnowskiego duchowieństwa, był klerykiem tarnowskiego seminarium, gdzie wykłady prowadził ksiądz profesor. – Ksiądz prof. Michał Heller nie jest tomistą, ale ma wiele wspólnego ze św. Tomaszem – powiedział w homilii abp Stanisław Budzik. I wyjaśnił: – Tak jak wielki Akwinata jest mistrzem powiązania wiary i rozumu, nauki i religii. Dodał również: – Humanizmem chrześcijańskim przesycone jest nie tylko całe dzieło księdza profesora. Ksiądz Michał promieniuje chrześcijańskim humanizmem na co dzień.

Podczas akademii głos zabrał także ks. prof. Heller, który podzielił się refleksją nad swoją drogą naukową i rolą myśli chrześcijańskiej w dialogu z nauką. Z właściwym sobie poczuciem humoru nawiązał do pytania o najważniejsze dzieło swojego życia: – Niedawno ktoś mnie zapytał, którą z moich prac uważam za najważniejszą. Odpowiedź miałem natychmiastową: tę, której jeszcze nie napisałem. W swoim wystąpieniu mówił także o znaczeniu św. Tomasza z Akwinu dla historii myśli chrześcijańskiej i relacji między wiarą a nauką: – Wielkość Tomasza polegała na tym, że zasymilował myśl Arystotelesa i przekuł ją na filozofię chrześcijańską. Jubilat jednocześnie zauważył, że współczesny świat wymaga wspólnego wysiłku wielu uczonych, także duchownych, którzy czynnie uprawialiby naukę. Na koniec dodał z dystansem: – Jeżeli za 800 lat ktoś będzie czytał moje książki i o mnie pamiętał, to mogę się zgodzić, że jestem Akwinatą.

Duszpasterz

Na koniec głos zabrał biskup tarnowski Andrzej Jeż, który nawiązał do codziennej drogi, którą ks. prof. Heller przemierza ze swojego domu do Kościoła św. Maksymiliana, gdzie sprawuje Eucharystię. Zauważył, że w zależności od warunków pogodowych wybiera jedną z dwóch możliwych tras. Wskazał przy tym na symboliczną wymowę tych dróg, które mogą obrazować dwie drogi prowadzące do jednej, obiektywnej prawdy – drogę nauki i drogę wiary. Podczas uroczystości zgromadzeni złożyli jubilatowi serdeczne życzenia dalszych sukcesów w pracy naukowej oraz dobrego zdrowia na kolejne lata życia.

Ksiądz prof. Michał Heller sprawuje Msze św. w Kościele św. Maksymiliana w Tarnowie, a w niedziele o godz. 10.30 głosi kazania. Przed laty ukazały się one w formie książek. Jak przyznał ich autor, nigdy nie odważył się wygłosić kazania bez przygotowania. Kazania ks. prof. Hellera to głęboka synteza nauki, filozofii i wiary, traktują one m.in. o sensie życia, mądrości, wolności i modlitwie. Tarnowianie przyznają, że kazania tego kapłana inspirują do przemyśleń. Odznaczają się oryginalnym stylem, są nasycone treścią i wpisują się w jego misję życiową, czyli łączenie wiary z nauką.