Uroczystość, zorganizowana 28 czerwca br., rozpoczęła się rozpaleniem watry przez polskich górali i abp. Marka Jędraszewskiego, który tego dnia przewodniczył Mszy św. polowej. Julian Kowalczyk, wiceprezes Związku Polskiego Spisza, na początku Eucharystii powiedział: – Cieszymy się, że jest okazja, aby wspomnieć wydarzenia i ludzi, którzy poprzez swoje czyny od 100 lat starali się, abyśmy dzisiaj żyli w wolnej, demokratycznej Polsce. Był czas walki, jest czas budowania.

Arcybiskup Jędraszewski w homilii przypomniał, że sto lat temu Europa wychodziła z silnego wstrząsu I wojny światowej. Na mocy traktatu z Trianon Spisz i Orawa zostały przywrócone Polsce. Metropolita krakowski dziękował Bogu za to, że żyjemy w czasach, w których tożsamość narodowa rozumiana jest jako wielka wartość.

Duchowny podkreślił, że tożsamość powinniśmy przede wszystkim odkrywać w Bogu Ojcu. – Łączy nas Pan Bóg i zawsze wtedy, kiedy Bóg jest na pierwszym miejscu, wszystko inne zaczyna się właściwie porządkować. Jeśli w Bogu uznajemy naszego Ojca, to rozumiemy także, że wszyscy jesteśmy Jego dziećmi, a dla siebie braćmi i siostrami – powiedział metropolita krakowski.

Arcybiskup przypomniał też dwie wyjątkowe osoby, szczególnie związane z tymi ziemiami – ks. Józefa Stanka, który za swój heroizm został wyniesiony do chwały ołtarzy oraz Sługę Bożego Janusza Esterhazego, dzielnego żołnierza Bożych spraw. – Ksiądz Józef Stanek, wasz krajan, związany z Chrystusem i świadczący o Chrystusie, udzielał kapłańskiej posługi do końca (…) oraz Janusz Esterhazy, który pomagał wszystkim, bronił Żydów, pomagał Polakom przedzierającym się na Węgry – dodał duchowny.

Na koniec zachęcił zebranych do odważnego przyjmowania chrześcijańskiej postawy. – Rozumiemy naszą historię, niekiedy trudną, jesteśmy dumni z naszej tożsamości, a przede wszystkim przekonani, że od naszej postawy dzisiaj i jutro będzie zależał los Bożych dzieci tutaj mieszkających. Los Bożych dzieci, które swoje dziecięctwo odkrywają w świętym, apostolskim i katolickim Kościele. Dzieci, które tak dobrze czują się tutaj, bo wiedzą, że to jest Polska – zakończył arcybiskup.

Światowy Zjazd Górali to wydarzenie cykliczne, organizowane co 10 lat. Celem spotkań jest podjęcie wspólnych działań prowadzących w kierunku jedności górali. – Dzisiaj przede wszystkim szukamy zgody. Taki był cel osób, które o te ziemie walczyły. Zarówno ks. Józef Stanek, jak i Janusz Esterhazy, szukali porozumienia i tego, co nas łączyło. A łączą nas piękna kultura i wartości – podsumował w rozmowie z Niedzielą Julian Kowalczyk.