Międzynarodowy Kongres Teologii Fundamentalnej Chrześcijaństwo jutra odbywał się w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w dniach od 18 do 21 września br. Lublin zgromadził plejadę wybitnych, znanych i uznanych uczonych, profesorów uniwersyteckich ośrodków ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Niemiec, Holandii, Włoch, Austrii, Szwajcarii, Hiszpanii, Czech, przodujących ośrodków teologii fundamentalnej w Polsce oraz przedstawicieli Kongregacji watykańskich.
Pierwszy taki Kongres odbył się - w 125. rocznicę uchwalenia konstytucji Soboru Watykańskiego I Dei Filius - w 1995 r. w Rzymie. Inicjatorem II Kongresu był ks. prof. Marian Rusecki, przewodniczący Sekcji Teologii Fundamentalnej przy Komisji Episkopatu Polski ds. Nauki Wiary, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Podstawowym celem Kongresu miało być ukazanie statusu współczesnej teologii fundamentalnej - przede wszystkim zaprezentowanie tego, czym się zajmuje oraz jakie przesłanie niesie wobec naglącej potrzeby jasnego ukazania ciągłości rozwoju chrześcijaństwa, związanego stale ze współczesną mu kulturą. Koncepcja czterodniowego Kongresu oscylowała wokół momentów czasowych: chrześcijaństwa od jego początków (nadprzyrodzona geneza chrześcijaństwa, wrośnięcie w dzieje i kultury, wiarygodność tożsamości - teoretycznie i w praktyce), przez obraz chrześcijaństwa dzisiaj (diagnoza psychologiczna, socjologiczna, kulturowa i religijna - współczesne odpowiedzi na problemy oraz niedociągnięcia), aż do jego przyszłości (budowanie nadziei wobec współczesnej beznadziei). Szczególne zainteresowanie wzbudziło przedstawienie obecnej sytuacji ludzi wierzących. Stwierdzono, iż stawiane są przez wielu współczesnych tezy o dekadencji chrześcijaństwa. Żyjemy w czasach rozwoju wszystkich gałęzi wiedzy. Nauki techniczne fascynują wielkimi możliwościami badań, następuje demokratyzacja życia społecznego, pociągająca negatywny wpływ na człowieka przez relatywizację wielu zasad. Łatwo dziś uderzyć w samego człowieka przez akty terroru (New York) i nienawiści, w solidarność międzyludzką i pokój na świecie. Dzisiaj następuje instrumentalizacja religii, spowodowana tym, iż właśnie religia daje najgłębsze motywacje postępowań i zachowań ludzkich. Motyw religijny stale wykorzystywany jest przez politykę dla celów niegodnych. Człowiek wierzący staje również wobec nowych wyzwań i nowych pytań, które niepokoją i są często powodem wątpliwości oraz niewiary. Wszyscy jednak z nadzieją oczekują, że nowe tysiąclecie będzie lepsze niż poprzednie.
W czasie Kongresu promowano "idee" teologii fundamentalnej, która jako dziedzina naukowa określa podstawy wiary, wykazując w oparciu o rozumowe argumenty wiarygodność (prawdziwość) Objawienia Bożego realizującego się w Chrystusie; wytycza kierunki działań, aby wiara chrześcijańska była przeżywana w sposób rozumny, godny osoby ludzkiej; wychodzi naprzeciw oczekiwaniom człowieka stawiającego stale nowe pytania, wątpliwości i zastrzeżenia wobec prawd wiary. Przedmiot teologii fundamentalnej - Objawienie Boże - odpowiada na podstawowe i egzystencjalne problemy człowieka oraz całej ludzkości. Wiarygodne chrześcijaństwo wywodzi się od Jezusa Chrystusa Boga-Człowieka. Z tego powodu ma charakter nadprzyrodzony i w takim kształcie istnieje w historii. Wiarygodność zasadza się na znakach Bożych, rozpoznawanych przez człowieka, uchwyceniu ich sensu i wcielaniu w życie ludzkie. Każdy znak wiarygodności ma dwie warstwy: odgórną - Boską i oddolną - historyczną, ludzką. Przedmiotem obrad Kongresu były wszystkie te znaki, które na nowo mają być rozpoznane w Objawieniu Bożym, w historii, w osobach, społecznościach i w Kościele. Na ich podstawie można wytyczyć kierunki dalszych znaków Bożych uwiarygodniających chrześcijaństwo.
Kongres przypomniał, iż ludzi współczesnych oddala od Kościoła to, co uważają oni za dogmatyzm, satanizację, eschatologizację i sakralizację życia. Następują procesy przechodzenia wiernych: od związku z tradycją do wolności sumienia oraz od Kościoła masowego do mniejszościowego. Zmiany, które są dziś zauważalne, wskazują na konkretną koncepcję człowieka jako "istnienia dogmatycznego". Zapatrywania współczesnego człowieka nad prymatem "praktyki" nad "teorią" mijają się z koncepcją chrześcijaństwa, które proponuje najpierw "obserwację", potem "ocenę" i na końcu owocne "działanie". Propozycja chrześcijańska jest stałym ukazaniem doświadczenia Jezusa Chrystusa jako zbawczego " wydarzenia" pochodzącego od Boga. Kościół musi brać "za swoje" sprawy współczesnej ludzkości: walkę o sprawiedliwość, obronę i promocję człowieka, ochronę stworzenia, poszanowanie życia i troskę o najbardziej pokrzywdzonych. Ma być znakiem i środkiem jedności całego rodzaju ludzkiego. Zawierzenie Kościołowi jest podstawową drogą, umożliwiającą człowiekowi odkrycie oferowanych wartości i życie nimi. Wymaga to akceptacji Ewangelii, która przypomina o przyszłościowym wymiarze życia ludzkiego, transcendentalnym przeznaczeniu świata i czynieniu Miłości. Powracając dzisiaj do patrystycznej koncepcji Kościoła jako communio, centrum refleksji chrześcijańskiej o zadaniach Kościoła w naszych czasach staje się antropologia i jasno określony humanizm. Co jest więc sensem ludzkiej egzystencji? Jakie będzie chrześcijaństwo jutra? W czasie Kongresu wiele razy padała odpowiedź: Chrześcijaństwo jutra będzie przekazem Jezusa Chrystusa jako pełnego Objawienia w Nim bytu ludzkiego i jego najwyższego powołania. Kościół ma być wspólnotą dialogu, żyjącą Ewangelią i wiarygodnie ukazującą formy ludzkiego spełnienia w tej wspólnocie ("każdy dzień zaczynam jak ateista podejmujący codzienny trud wiary"). Spotkanie przedstawicieli teologii fundamentalnej ukazało jedność spojrzenia dotyczącego przyszłości Kościoła wielu środowisk naukowych oraz wielki optymizm względem świata, rozwoju godnego człowieka, który do przeżywania najpełniejszego szczęścia, odnalezienia sensu swojego życia i powołania oraz "pełności" bytu potrzebuje Jezusa Chrystusa.
"Idźmy naprzód z nadzieją! Nowe tysiąclecie otwiera się przed Kościołem niczym rozległy ocean, na który mamy wypłynąć, licząc na pomoc Chrystusa. Syn Boży, który z miłości do człowieka przyszedł na świat dwa tysiące lat temu, także dzisiaj prowadzi swoje dzieło: musimy mieć przenikliwy wzrok, aby je dostrzec, a nade wszystko wielkie serce, abyśmy sami stawali się jego narzędziami. (...) Dzisiaj Chrystus, którego kontemplujemy i miłujemy, znów wzywa nas, byśmy wyruszyli w drogę: ´Idźcie więc i nauczajcie wszystkie narody, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego´ (Mt 28, 19). Ten misyjny mandat wprowadza nas w trzecie tysiąclecie, wzywając nas, byśmy naśladowali entuzjazm pierwszych chrześcijan (...). Zmartwychwstały Chrystus, który przyłącza się do nas w drodze i pozwala się rozpoznać - tak jak uczniom z Emaus - ´przy łamaniu chleba´ (por. Łk 24, 35), niech zastanie nas czuwających, gotowych rozpoznać Jego oblicze i spieszyć do braci, aby nieść im wspaniałą nowinę: ´Widzieliśmy Pana!´ (J 20, 25)". (Jan Paweł II, Novo millennio ineunte, nr 58, 59)